Showing posts with label నేచూస్తున్న నా చుట్టూవున్న ప్రపంచం.. Show all posts
Showing posts with label నేచూస్తున్న నా చుట్టూవున్న ప్రపంచం.. Show all posts

    నేను ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాలో పని చేస్తున్న రోజులవి,  అనుకోకుండా  మా వూరిలో కొన్ని వ్యక్తిగతమైన సమస్యలు ఎదురవడంతో  వాటి పరిష్కారం కోసం మా వూరికి వెళ్లిపోయాను, ఒక పదిరోజుల్లో  పరిష్కారం అవుతుందనుకుంటే అది కాస్తా, ప్రతి పదిహేను రోజులకొకసారి పొడిగిస్తూ అలా  మూడు నెలలు కొనసాగింది నా సమస్య పరిష్కారం కావడానికి. ప్రతి పదిహేను రోజులకొకసారి నేను పని చేస్తున్న మీడియా యజమాన్యానికి నా పరిస్థితి వివరిస్తూ సెలవలను పొడిగించమని సెలవు చీటి పంపుతూ వుండే వాడిని.

   మూడు నెలల తర్వాత పరిస్థితి ఒక కొలిక్కి రావడంతో హైదరాబాద్ తిరిగి  వచ్చాను మీడియాలో నా ఉద్యోగం కొనసాగిద్దామని!! అయితే ఏ ప్రైవేట్ సంస్థ కూడ అలా మూడు నెలలు పాటు సెలవలు ఇవ్వరు. ఆ  అవగాహన వున్నవాడినే కాబట్టి దానిని యధాతదంగా అంగీకరించడానికి మానసికంగా సిద్దంగా వున్నాను. నాలుగంతస్థుల మా మీడియా ఆఫీస్ సముదాయం గ్రౌండ్ ఫ్లోర్లో వున్న నా డిపార్ట్మెంట్ హెడ్ ని  కలిసి నారాజీనామా విషయం గురించి ప్రస్తావించగానే, ఆయన  " ఆ అవసరం లేదయ్యా..... నీవు రాగానే పైన జనరల్ మేనజర్ని కలవమన్నారు, వెళ్లి ఒక సారి కలువు, నీకు నీవుగా తొందర పడి రాజీనామా చేయకు" అన్నారు.

   జనరల్ మేనజర్ని కలసి  "మిమ్మల్ని కలమన్నారు మా ఇన్ ఛార్జ్"  అని చెప్పి నా సంగతంతా వివరించాను. సావదానంగా అన్ని విని "సరే ఓ రెండు రోజు లాగి అసిస్టెంట్ జనరల్ మేనేజర్ని కల్సి మాట్లాడండి" అని చెప్పారు.  ప్రైవేటు, ప్రభుత్వం రంగ సంస్థలంటూ తేడా లేకుండా ప్రపంచంలో ప్రతి చోట వుండే గ్రూపులు మా కంపెనీలో కూడ వున్నాయి,  కుల, ప్రాంత, తేడాలంటూ వుండవు వీటికి, కేవలం ఏదో ఒక మానసిక వ్యాపకం ఉండాలి మనిషికి.. చేసే పని మీద శ్రద్ద, చిత్త శుద్ధి కన్న వీటి మీదనే ఎక్కువ ఆసక్తి ఈ జనాలకు, అదొక జాడ్యం...! ఇలాంటి గ్రూపులకు దూరంగా వుండే మనుషులు కూడ అక్కడక్కడ వుంటారుగా...  అలాంటి వారిలో నేను ఒకడినే. అలా మా కంపెనీలో కూడ వున్న రెండు గ్రూపులకు చెందని వాడిని నేను కాబట్టి, రెండు గ్రూపులు వారు మాకు సంబంధం  లేదు అంటే..మాకు సంబంధం లేదు ఈ మనిషి అంటూ నన్ను వెలేశారు ఇలాంటి సమయంలో. నాకెలాగు వాటి గురించి పట్టింపు లేదు కాబట్టి ఎటువంటి ఆలోచనలు లేవు.... భ్రమలు లేవు ఈ విషయంలో.

  రెండు రోజుల  తర్వాత అసిస్టెంట్ జనరల్ అండ్ టెక్నికల్ మేనేజర్ని కలవడానికి వెళ్తే..  "మరో రెండు రోజులాగి రండి కలసి మాట్లాడదాం" అన్నారు, అలా రెండు మూడు సార్లు అయ్యాక..చివర్లొ కలిసి చర్చలు జరిగాయి, అవి ఎలాంటివి అంటే..  " మీరు ఏ సమస్య మీద ఇన్ని రోజులు ఇంటి వద్ద వున్నారు..? ఎందుకు..అన్ని రోజులు వుండాల్సి వొచ్చింది" లాంటి ప్రశ్నలు !! అన్నిటికి సమాధానం ఇచ్చాను కాని నా వ్యక్తిగత సమస్య యెక్క కాంటెంట్ ఏమిటన్నది చెప్ప లేదు..నాకిష్టం లేకపోవడంతొ..!  ఆ విషయాన్ని ఆయన పదే పదే గుచ్చి గుచ్చి అడిగే వారు. ఊహూ.....ఎన్ని సార్లు అడిగినా నేను తప్పించేవాడిని తప్ప చెప్పే వాడిని కాదు..అది పుర్తిగా నా వ్యక్తిగతం, అందరికీ తెలియనవసరం లేదనే భావనతో. అలా రెండు మూడు సార్లుగా మా మద్యన చర్చలు జరిగాయి..కాని నేను ఉద్యోగంలో కొనసాగాలా వద్దా అనే విషయం ఒక కొలిక్కి రావట్లేదు....!  ఆ చర్చల్లో  ’ఈ ఉద్యోగం నీకెంత వరకు అవసరం..? ఈ ఉద్యోగం లేకపోతే ఏమి చేయాలనుకొంటున్నావు’ లాంటి విషయాలు కూడ అడగారాయన.....కొద్ది కొద్దిగా నాకు అర్థమయ్యింది..ఇక చాలు ఈ నాన్పుడు ధోరణి అని అనుకొని..ముందునుండే రాజీనామా  ఉత్తరం జేబులో పెట్టుకొని తిరుగుతున్నాను, ఎప్పుడు అవసరం వచ్చినా  ఇవ్వొచ్చనే ఉద్దేశంతో.

 వెంటనే నేరుగా  జనరల్ మేనేజర్ వున్న చాంబర్లోకి వెళ్లాను, ఆయన నన్ను చూడగానే.. " ఏంటి మీ విషయం ఇంకా అయిపోలేదా,  జాయిన్ కాలేదా ?" అడిగారు.  మా మద్యన జరిగిన చర్చల సారాంశం మొత్తం చెప్పాను, దానికాయన  "మీరు సరిగ్గా  అసిస్టెంట్ జనరల్ మేనేజర్ని  కన్విన్స్ చేయలేకపోతున్నట్లున్నారు"  అన్నారు,  "లేదండి వున్నవిషయాలన్నీ  చెప్పాను,  అంతకన్న నా వద్ద మరేమిలేవు"  నా సమాధానం.  "లేదు..లేదు మీరు సరిగ్గా అయన్ని కన్విన్స్ చేయనట్లున్నారు ..ఒక సారి ఆలొచించడి"  అన్నారు.  నాకు పూర్తిగా విషయం బోధపడింది...  "అంటే ఏ విధంగా   కన్విన్స్ చేయాలీ..?? ఏడ్చి... కన్నీళ్లు పెట్టుకొని... ఆయన కాళ్లు పట్టుకొంటే కానీ..కన్విన్స్ కారా..? అప్పుడూ కాని మీలో ఉన్న ఇగో సంతృప్తి చెందదా..?? సారీ సర్ నేనా పని చేయను" అన్నాను, నా మాటలకు ఆయన మొదట తెల్లబోయినా ఎన్నో ఢక్కా మొక్కీలు తిని ఈ స్థాయికి ఎదిగిన క్రమంలో నాలాంటి వారిని ఎందరినో.. ఎన్నో రకాల మనుషులు చూసి ఉన్న ... ఆ అనుభవంతొ  ఒక్క క్షణంలో వెంటనే సర్దుకొని "ఏం మాట్లాడుతున్నారు మీరు..? ఏమైనా అర్థమున్నదా?"  ప్రశ్నించారు. నేను మౌనంగా నా జేబులొ నుండి రాజీనామ ఉత్తరం తీసి ఆయన అందించాను.  ఆయనది చదవగానే.. "ఓహో..మీకు ఈ ఉద్యొగం అవసరం లేదన్న మాట" అంటు ఏమి మాట్లాడాలొ తెలీక అలా పలాయన వాదపు మాట వాడేసారు. "నా వృత్తే  అది...ఎక్కడైనా నేను చేయాల్సి ఉద్యోగమే అదైనపుడు  అవసరం లేకుండా ఎలా వుంటుంది..? నాకు అవసరం వున్నది కదా అని మీ అహాల్ని సంతృప్తి పరిచేంతగా నేను ఆత్మను చంపుకోలేను .... సారీ సర్"  అంటు మరో మాట మాట్లాడకుండా బయటకొచ్చాను.

  ఈ మేనేజర్స్ తత్వాలు నాకు చర్చల సమయంలో అర్థమయ్యింది, నాకు ఉద్యోగం చాలా అవసరమయి వుండాలి, కాని వారు ఉద్యోగంలో కొనసాగడం కష్టం అని చెప్పగానే నేను కళ్ల నీళ్లు పెట్టుకొని కాళ్లా వేళ్లా పడి బతిమాలాలి, అప్పుడు వారి అహం సంతృప్తి పడుతుంది.....దానితో వారు నా మీద సానుభూతి చూపిస్తూ.... జాలితో ఆ ఉద్యోగంలో కొనసాగించడానికి  అవకాశమిచ్చినట్లు ఇస్తారు.. మరో పక్కన రెండు గ్రూపులున్నాయి  కాబట్టి నేను మేనేజ్మెంట్ వారికి  నమ్మిన బంటుగా డిపార్ట్‌మెం‍ట్‌లో వుంటూ అక్కడ జరిగే విషయాలు చేరేవేయాలి.. ఒకే దెబ్బకు రెండు  పిట్టలు!! ఒకటి....మన పట్ల సానుభూతి చూపి వారి అహాన్ని తృప్తి పరుచుకోవడం, రెండవది నమ్మినబంటుగా పడుంటారుగా కదా..ఇది వారి ఆలొచన.

  ఇలా ఇక్కడే కాదు మనం చాలా చోట్ల ఇలాంటి సంఘటనలే చూడవచ్చు... మనకు ఏదైనా ఒక కావలసిన పని వుండి అది చేయవలసిన చోటకు వెళ్లి ఎన్ని సార్లు విన్నవించినా ’అంత సులభంగా ఆ పని కాదయ్య”  ససేమిరా అంటూ తలుపే మనుషుల వద్ద కాస్త ఏడుపు మొహంతో మాట్లాడివారికి కావలసింది వారికిస్తే గాని..పని అవదు.! తర్వాత తమ తోటి ఉద్యోగస్తులతో మాట్లాడే సంధర్భాలలో మన విషయం ప్రస్తావన రాగానే..  "ఆ...వాడి ఏడుపు చూడ లేక....పాపం పోనీలే అని చేసాను ఆ పని" అంటూ సెలవిస్తారు. అక్కడ ఏడవాలిసిన పని వుండదు..వారు చేయాల్సిన వారి విధి నిర్వహణను పక్కన బెట్టి..ప్రవర్తిస్తారు.కాని వీళ్లేదో జాలి పడి సానుభూతి తో  పని చేసినట్లు బయటకు చెప్పుకోవాలి. అదో తృప్తి కొంత మందికి.   తమ అహాన్ని సంతృప్తి పరుచుకొనే ఇదో రకపు సానుభూతి...!

                                                                 ***********

  మరో రకపు సానుభూతి..కథ....కమర్షియల్ గా ఇదెలా ఉపయోగపడుతుందో చూడండి.... ! కేరీర్ ఎదుగుదలలో సానుభూతి కూడ ఒక ప్రధాన భూమిక  వహిస్తుందేమో..!!?.

దారిద్ర్య రేఖ దిగువన ఉండే  మనుషుల కోసం, అలానే ప్రకృతి పరంగా అధార పడి జీవనం సాగిస్తున్న కొన్ని జాతుల, తెగల మనుగడ కోసం ఐక్యరాజ్య సమితి కొన్ని అంతర్జాతీయ చట్టాలను రూపొందించింది.  ప్రపంచంలో ఏ దేశమైనా సరే ఆ చట్టాలను గౌరవిస్తూ పాలన సాగించాల్సిందే..ఈ విషయంలో.!  అయితే ఈ తెగలు, జాతుల జీవనపాది మీద సెజ్ ల  పేరుతోనో లేక అభివృద్ది పేరుతోనో .. దెబ్బ తీస్తుంటాయి చాలా దేశాలు..కారణం ఎక్కడో మారుమూలన ఉండే ఈ తెగల, జాతుల గురించి బయట ప్రపంచానికి చాలా వరకు తెలియదు..అలాంటిది ఎక్కడో వున్న ఐక్యరాజ్య సమితికి కూడ వీటి గురించి పెద్దగా  సమాచారం వుండదు. ఇలాంటి విషయాల మీద కొన్ని అంతర్జాతీయ సంస్థలు పని చేస్తూ వుంటాయి, ఎక్కడ ఈ తెగల మనుగడకు ప్రమాదం ఏర్పడుతుందో గుర్తించి వాటిమీద ఒక డాక్యుమెంటరీ ఫిల్మ్స్ చిత్రీకరించి, జాతీయ, అంతర్జాతీయ టి.వి చానల్లో ప్రసారం చేస్తూ ఐక్యరాజ్య సమితీ దృష్టికి తీసుకెళ్లతారు. ఇవన్ని చాలా స్వచ్చందంగా నిర్వహిస్తూ వుంటాయి కొన్ని సంస్థలు.

  అలాంటి ఒక అంతర్జాతీయ సంస్థ కొరకు డాక్యుమెంటరీ ఫిల్మ్ చిత్రీకరణ కోసం ఐదేళ్ల క్రితం ఆ ప్రాజెక్ట్  డైరెక్టర్ తో  కలసి థాయిలాండ్ వెళ్లాను, బ్యాంకాక్ నుండి అ సంస్థ యెక్క అక్కడి మరో ఇద్దరి కో ఆర్డినేటర్ లతో  కలసి మరో పది గంటల పాటు బస్సులొ ప్రయాణం చేసి మరసటి రోజు ఉదయం "పాంగా" అనే జిల్లా చేరుకొన్నాం. అక్కడి ప్రాంతీయ భాష మాకు తెలీదు కాబట్టి ఆ కో-ఆర్డినేటర్స్ మాకు, అక్కడి మనుషులకు మద్యన వారధులు, అనువాదకులు  కూడాను.

  థాయిలాండ్‌లో 2004 లో వచ్చిన సునామీ  వలన ఒక తెగ చాలా వరకు అంతరించిపోయింది, ఆ తెగ కొన్ని నెలలు పాటు సముద్రంలో చేపల పట్టడంలొ వుండిపోతారు, తర్వాత మరికొన్ని నెలలు మాత్రమే భూమి మీద జీవినం సాగిస్తారట, అలాంటి తెగలొ ఒకే ఒక 20 ఏళ్ల కుర్రాడు సునామీ  వచ్చిన సమయంలో మరో నగరానికి ఏదో  పని మీద వెళ్లడంతో..ఆ సునామి ప్రమాదం నుండి అతనొక్కడే మిగిలిపోయాడు. అంతే గాక అతనికి ఉన్న  కొద్దిపాటి భూములను కూడ అక్కడి ప్రభుత్వం "సెజ్" ల పేరుతొ లాక్కొంటున్నారు,  అతని తెగ పూర్తిగా తుడిచి పెట్టుకపోయింది, మరో పక్క  అతనికి ఉన్న  ఒకే ఒక జీవనాధారాన్ని కూడ అక్కడి ప్రభుత్వం లాక్కుంటోంది . అతనితో పాటు  మరి కొన్ని విషయాల మీద డాక్యుమెంటరీ ఫిల్మ్ చేసి..అంతర్జాతీయ వేదికల మీద పెట్టాలనే ఉద్దేశం ఈ సంస్థది. ఈ సెజ్ ల  గొడవ ఒక్క మన దేశానికే వున్నదని అనుకొన్నాను అప్పటి వరకు!! చుట్టుపక్కల దేశాల మీద కూడ చాలా ప్రభావమే వున్నదని ఈ సంఘటనతో నాకు అర్థమయ్యింది.

 ఇక ఈ ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ గురించి కాస్త వివరించాలి, ఈయన ఒక సత్ససాంప్రదాయ  కుటుంబ నేపథ్యం నుండి వచ్చిన వ్యక్తి అయినా.. ఆయనలో చాలా వరకు కమ్యూనిస్ట్ భావాలు కనపడేవి, ఎన్నో పుస్తకాలు చదవారని, ఎంతో మేథస్సు వున్న మనిషని ఆయన మాటల్లొ అర్థమయ్యింది నాకు, అతనితో మాట్లాడుతుంటే..చాలా విషయాలు తెలియనవి తెలుసుకొంటూ వున్నాను..చాలా వరకు నేను వినడంలోనే వుండిపోయేవాడిని, నాతో మాట్లాడుతున్న కాలమంతా ఆయన చేతిలో సుదీప్ చక్రవర్తి రాసిన  "రెడ్ సన్" పుస్తకం ఉండేది..మద్య మద్యలో చదువుతూ వుండేవారాయన.అయితే అతను ఏ విషయాన్నైనా వివరిస్తున్న సమయంలో మధ్య మధ్యలో ఒక తమాషైనా మాట మాట్లాడే వారు , అతను చెబుతున్నప్పుడు నేను వింటున్న సమయంలో నా మొహంలో ఏ భావాలు కనపడట్లేదో లేక....వెర్రి మొహం వేసుకొని నించున్నట్లు కనపడే వాడినో  ఏమో కాని  "ఆహా..ఏమి లేదు నిన్ను ఎడ్యుకేట్ చేయాలని ఇవన్ని చెబుతున్నాను అంతే, ఏమనుకోవద్దు" అని పదే పదే ఇలా అంటూండే వారు.

  ఓ రెండు రోజుల పాటు అక్కడ వారి జీవన విదానం గురించి, నివాసాల సముదాయాల గురించి, సముద్రంలొ చేపల వేట ఎలా సాగిస్తారో వాటి విషయాల మీద కొన్ని దృశ్యాలను అక్కడక్కడ వున్న కొన్ని దీవుల్లో  చిత్రీకరించాం.  తర్వాత ఆ కుర్రాడి భూముల మద్యన వున్న ఇంటి వద్ద ఇంటర్‌వ్యూ చేయడం మొదలు పెట్టాం, అతని భాష మాకు..మా భాష అతనికి తెలియవు, ఇంగ్లీష్ కూడ రాదు మద్యలోదుబాసీలు గా  వున్న కోఆర్డినేటర్స్ ద్వారా ప్రశ్నలు వేస్తూ సమాధానాలు రాబడుతున్నాము.

   అతను తన కుటుంబాన్ని సునామీలో  పోగొట్టుకొన్న వైనాన్ని, తనొక్కడే మిగిలిపోయినా తన భూముల్ని తనే పండించుకొంటు జీవనం సాగిస్తున్న విధానాన్ని వివరంగా చెప్పుకొస్తున్నాడు..భాష తెలియక పోయినా అతని మాటల్లోని భావం మాకు అర్థమవుతున్నది, నిజంగా తన వాళ్లందరినీ పోగొట్టుకొని ప్రపంచంలో ఒంటరిగా వుండటమన్నది, మనకు పెద్దగా అనిపించక పోవచ్చు కానీ  అనుభవిస్తున్న ఆ కుర్రాడికి  తన ఒంటరి తనపు భాద తాలుకా తెలుస్తుంటుంది, అయినా కూడ ఎక్కడా తన బాధను  వ్యక్త పరచట్లేదు, అలానే సెజ్ లో  భాగంగా కోల్పోతున్న తన భూములను తనకే మినహాయించమని కోరుకొంటున్నాడే కాని ఎక్కడా కూడ ఏడుపు రావట్లేదు! కనీసం  ఏడుపు మోహంతో  దైన్యంగా కూడ మాట్లాడటం లేదు.  చూస్తున్న మాకు కాస్త లోపల ఎక్కడో కదిలిస్తున్నది కాని ఆ కుర్రాడిలొ మాత్రం ఎటువంటి దుఃఖం, బాధ  వ్యక్తం కావట్లేదు. అలానే తన మాటల్లో ఎక్కడ కూడాను తమను పరిపాలిస్తున్న ప్రభుత్వాన్ని విమర్శించడం చేయట్లేదు. ప్రభుత్వం గురించి చాలా గౌరవంగా మాట్లాడుతూ తన పరిస్థితిని అర్థం చేసుకొని తన భూములను తనకే వదిలేయమని కోరుకొంటున్నాడు. నాకు చాలా గొప్పగా అనిపించింది అతని తత్వం, అదే విషయాన్ని నా వెనుకే కూర్చోని వున్న మా డైరెక్టర్తో  "చాలా బాగా మాట్లాడుతున్నాడు కదా "  అన్నాను

  దానికి ఆయన...."హయ్యో...అంతా బాగానే చెప్పాడు కాని... కొద్దిగా కూడ కన్నీళ్లు రావట్లేదు, కనీసపు ఏడుపు  మొహం కూడ పెట్టట్లేదు ..హ్మ్...ప్చ్..అలా కాదు కాస్త ఏడిస్తేనే చూసే వాళ్లకు బాగా ఎఫెక్టివ్ గా  వుంటుంది, మనకు కూడ గొప్పగా చేసినట్లు పేరు వొస్తుంది, ప్చ్ ఏడ్చి, కన్నీళ్ళు పెట్టుంటే చాలా బాగుండేది....అయ్యో....ఎఫెక్ట్ పోయిందే.."  అంటూ తల అడ్డంగా ఆడిస్తూ బాధ  పడుతున్నాడు. నాకు ఒక్కసారిగా అర్థం కాలేదు..ఏమి కోరుకొంటున్నాడు ఇతను...? తను చేస్తున్న ఫిల్మ్ కి మంచి ప్రశంసలు రావాలంటే మనుషులు ఏడవాలా..? దాని నుండి వచ్చే సానుభూతే ఇతని ప్రతిభకు తార్కాణమా ? మంచి కంటెంట్ వుండి ఒక అసలు సిసలైన  "మనిషి" ని ఇంటర్‌వ్యూ చేస్తున్నాము అని అనిపించింది నాకు, మరి ఇతనేంటి..దీని నుండి ఏమి కోరుకొంటున్నాడూ....? తను చేసిన డాక్యుమెంటరీ ఫిల్మ్ పది మంది చూసి కంట తడిపెట్టి  "వావ్ చాలా బాగా చేసావయ్యా" అని  సానుభూతి తో  కూడిన ప్రశంసలు, అభినందనలు  వస్తే... అప్పుడు కానీ తనొక గొప్ప ప్రాజెక్ట్ చేసినట్లుగా భావించడా? సానుభూతే ఇతని ప్రతిభకు రుజువా?

 నాకు ఒకే సమయంలో పరస్పర విరుద్ధ  భావాలున్న మనుషుల తత్వం అనుభవం ఎదురైంది అనిపించింది. ఒకరిది ఖేదం..మరొకరిది వ్యాపారం..! వాస్తవంగా తన వాళ్లందరినీ పొగొట్టుకొన్న ఒక కుర్రాడు కంట తడిపెట్ట కుండా మాట్లాడడం అన్నది మనకు అదొక గొప్ప నిబ్బరం కలిగిన మనిషిగానూ..మనోధైర్యం వున్న మనిషిగానో అనిపిస్తుంది. అది మన భారతీయ జీవన విధానంలో పెరిగిన ఒక కోణం నుండి చూస్తే అలానే అనిపిస్తుంది, ఇలాంటివి ఏ కోణమనే రంగుటద్దం లేకుండా  యధాతదంగా ఈ థాయ్ కుర్రాడిని చూస్తే, అది అతి సర్వ సాధారణం  వారికి. వారి జీవన విదానమే అలా వుంటుంది..ఎక్కడ జాలి కోసం ఏడవరు, ప్రతీది ఎదుర్కోవడానికి అలవాటు బడ్డ మనుషులని అర్థమవుతుంది, అక్కడ ఈ మనో నిబ్బరం, మనోధైర్యం లాంటి భావాల గల పద బంధాల  అవసరమే వుండదు. .  కాని మనం మన భారతీయ జీవన విధానం లో పెరిగిన కోణంలో నుండి చూస్తే  "అబ్బా ఎంత నిబ్బరం గల మనిషి ఆహా.." అంటూ గొప్పగానో..  అబ్బుర పడుతూనో  చూస్తాం... అలా అనిపిస్తుంది మనకు.

  మరి ఎంతో మేధస్సు వుండి, ప్రపంచ చరిత్రల మీద, వ్యక్తుల మీద ఎంతో అవగాహన వున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ డైరెక్టర్ అయిన ఈ మనిషి యెక్క తత్వం చూడండి ఎలా వున్నదో..?? సానుభూతితో తన ఎదుగుదలకు మెరుగు దిద్దుకోవాలనుకొంటున్నాడు. మేధస్సు వేరు  మనిషి తత్వం వేరు..అన్నది ఇలాంటి అనుభవాల ద్వారా మనకు అవగతమవుతుంది, ఇవెప్పుడు కలవని రెండు రైలు  పట్టాలు లాంటివి, దేని దారి దానిదే అని నిరూపిస్తుంది !  అక్కడేమో ఏమి చదువుకోని, అసలు బయట ప్రాపంచిక ఙ్ఞానమే లేని ఒక కుర్రాడి తత్వం దీనికి పూర్తి భిన్నంగా వున్నది.  పెరిగిన జీవన విధానం  కూడ మనుషుల మీద చాలా ప్రభావం చూపుతుందన్నది సుస్పష్టం.

 అంటే ఈ సానుభూతి వ్యాపార వస్తువుగా ఎంతగా  ఉపయోగ పడుతున్నదో......మనం నిత్యం టి.వి లలో ప్రతిభా పరమైన పోటీలు చూస్తున్నప్పుడు మనకు అర్థమవుతుంది. ఆ ప్రోగ్రాములన్నీ  మల్టీ కెమరాస్ సెటప్ తో షూట్ చేస్తుంటారు. ఆ పోటీలలో ఎవరొ ఒకరు ఓడిపొక తప్పదు...అప్పుడు ఓడిపోయిన ఆ సదరు వ్యక్తి/పిల్లలో  ఖచ్చితంగా ఏడుస్తారు, వెంటనే ఈ ఫొగ్రాంని రికార్డ్ చేస్తూ నిర్వహిస్తున్న దర్శకుడు వెంటనే తన పి.సి.ఆర్ అనే రికార్డింగ్ గది నుండి  టాక్ బాక్ తో కెమరా మన్  కిసూచనలు ఇస్తాడు..." హే మ్యాన్  వెంటనే వెళ్లు... ఆ ఏడుస్తున్న మొహాన్ని క్లోజ్ అప్ చూపించు..జూమ్ చేయ్..పాస్ట్ మ్యాన్ ఫాస్ట్....ఏడుపు ఆగిపొతుంది..ఆగిపోయేలోపల జూమ్ వెళ్లూ... పట్టుకొ ఆ ఏడుపుని "  అంటు తొందర పెడుతూ వుంటారు.  ఆ ఏడుపు సీన్ ఎక్కడ మిస్ అవుతామో అనే భయం..! ఆ ఉద్వేగాలను టి.విలలొ చూపి..తమ తమ రేటింగ్స్ పెంచుకొవాలి..అది అలా జరిగితే ఆ ఫోగ్రాం చేస్తున్న డైరెక్టర్ కి ఆ ఫోగ్రాంకు కూడ మంచి ఫేరొస్తుంది.. "చాలా బాగా చేసావయ్యా...గుండెలు పిండేసావు..అందరివీ..! మంచి పేరొచ్చింది"  అనే ప్రశంస కోసం, అభినందన కోసం పడే పాట్లు  అవి ! అక్కడి మనుషుల ఉద్వేగాలతో ఎటువంటి అనుసందానం వుండదు వీరికి..కేవలం  మనుషుల ఉద్వేగాలతో వ్యాపారం చేయడానికి బాగా అలవాటు పడ్డారు. ఎంత ఉద్విగ్నిత వుంటే అంత లాభాసాటి, గొప్పగా చేసావనే మెచ్చుకోలు...మనుషులకు..!  ఒకరి ఏడుపుల సానుభూతితో మరొకరికి ధనలాభం..వ్యాపారం.

  మరొ సానుభూతి కథతో ఈ కథను ముగిస్తాను తొందరలో............

    చాలా సంవత్సరాల క్రితం...బెంగళూర్‌లో ఒక ప్రొఫిషనల్ కోర్స్‌లో సీట్ సంపాదించడం కోసం బాగా తిరుగుతున్న రోజులవి. ఆ సీట్ కోసం రెండేళ్లుగా తిరుగుతున్నాకాని దొరకట్లేదు.కారణం..వారు నిర్ణయించుకొన్న నిబంధనలను అనుసరించి  ఖాళీగా  ఉంచుతున్నారే కాని వాటిని  భర్తీ చేయట్లేదు. నాకు ఆ కోర్స్ మీద విపరీతమైన ఆసక్తి..!  ఆ క్రమంలో ప్రతి రోజు సాంకేతిక కార్యాలయం,  అలానే కాలేజి చుట్టూ ప్రదక్షిణలు  చేస్తున్నాను. అలా తిరుగుతున్న రోజులలో నాలాగే్ అదే సీట్ కోసం ప్రయత్నిస్తున్న మరొకతను జతిన్ పరిచయం అయ్యారు. అతనితో అతని తల్లిగారు కూడ రోజు వస్తున్నారు. అలా ప్రతిరోజు కలుస్తుండడంతో బాగా పరిచయం అయ్యారు. అందరం కలసే ఖాళీ గా  మిగిలి ఉన్న సీట్స్‌ని భర్తీ చేయమని విఙ్ఞప్తి చేయడానికి అక్కడి సెక్రటరియేట్, అలానే తదిత మంత్రుల శాఖల చుట్టు ప్రతి రోజు ఉదయం నుండి సాయింత్రం వరకు తిరుగుతూ వున్నాం.

     తమిళ వారైన జతిన్ కుటుంబం,  ఉత్తరాదిలొ డిఫెన్స్‌లో పని చేసి పదవీ విరమణ సమయంలొ బెంగళూర్‌ వచ్చి స్థిరపడ్డారు. ఆ కారణం చేత అతనికి కర్నాటక కాలేజీలొ సీట్ రావట్లేదు..అందునా కన్నడిగులకు తమిళలకు జాతి వైరం ఎప్పటి నుండో  ఉన్నదాయే .... అదొక కారణం.!! 

 జతిన్‌కు ఈ ప్రొఫిషినల్ కోర్స్ మీద అమితమైన ఆసక్తి, కాని సీట్ దొరకట్లేదు.అతన్ని  ఏయిర్ ఫోర్స్‌లో చేర్చాలని అతని తండ్రి అభిలాష, అది జతిన్‌కి ఇష్టం లేదు, తండ్రికి ఇష్టం లేకపోయినా కొడుకు ఇష్టాన్ని గౌరవిస్తూ అతని తల్లి అతనికే మద్దుతు పలుతున్నది. అందుకే ఆమె కూడ కొడుకుతో  కలిసి సీట్ కోసం తిరిగే వేటలో కాలేజికి వస్తున్నారు. ఒకే విషయం గురించి అందరం కలసే తిరగతున్నాం కాబట్టి నేను వారి కుటుంబానికి దగ్గర అయ్యాను. జతిన్‌ కుటుంబానికి ఒక్క తెలుగు తప్ప మిగతా హిందీ, కన్నడ, తమిళం, ఆంగ్లం భాషలన్నీ అనర్గళంగా మాట్లాడుతున్నారు, నాకు కన్నడ అంతంత మాత్రమే, ఆ సమయంలొ్ బేడ,బేకు, ఊట ఆయత్తా ఇలాంటి బతకడానికి అవసరమైన పొడి పొడి పదాలు తప్ప మరో వాక్యం  ఎంత తన్నుకొన్నా కూడ మాట్లాడ లేను..కాబట్టి..నాకొచ్చిన బట్లర్ ఇంగ్లీష్‌తోనే వారి బుర్ర తింటూవుండేవాడిని..పాపం ఏమ్ చేస్తారు భరించక. నేను వారి జాతివాడినే కదా..సీట్ కోసం తిరగడంలొ..!!

    ఒక రోజు జతిన్ రాలేదు కాని జతిన్ తల్లి గారు మాత్రమే వచ్చారు కాలేజీకి. జతిన్ నాన్న ఏదో పని వుండటంతో బయటతీసుకెళ్లారు అందుకే రాలేదన్న విషయం తెలిపారావిడ. కాలేజీలో ఒకరిద్దరిని కలిసాక. ఇక అదే కాంపౌండ్‌లో వున్న సాంకేతిక కార్యాలయం వైపుగా వెళ్లాం. అక్కడ కాలేజీలలో సీట్స్ భర్తీ చేయడానికి సంబందించిన ప్రిన్సిపల్   సెక్రటరీ ఉన్న కార్యాలయంలోకి అడుగు పెట్టాం కాని సెక్రటరీ లేరు ఆ సమయంలో. 

ఇక అక్కడున్న ఆయన పి.ఏ. ను మిగతా స్టా‌ఫ్‌తో కలసి మేమొచ్చిన విషయం గురించి చెబుతూ..కూర్చున్నాం.  నాకంటే జతిన్ తల్లిగారే ఎక్కువ మాట్లాడుతున్నారు కారణం నాకు వచ్చిన  బేడ..బేకు లాంటికొద్ది పాటి  కన్నడ పదాలు తప్ప మరేది తెలియకపోవడంతో.

  కాసేపటికి ఆవిడ మెల్లి మెల్లిగా ఏడవడం మొదలు పెట్టారు నోటికి కొంగు అడ్డం పెట్టుకొంటూ....అక్కడున్న స్టా‌ఫ్‌తో పాటు నేను ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నాను.  బహుశ కొడుకు ఇష్టపడుతున్న ఒక ప్రొఫిషినల్ కోర్స్‌లో సీట్ సంపాదించలేకపోతున్నానే అనే వ్యధలో అలా కన్నీళ్లు వొస్తున్నాయేమో అనిపించింది. ఆమె ఏడుపులకు ఆఫీస్ స్టాప్ కూడ ఆవిడ వైపు "అయ్యో పాపం" అన్నట్లు సానుభూతిగా చూస్తున్నారు, తన కొడుకు రెండేళ్లుగా ఈ కోర్స్ గురించి తిరుగుతున్నారని..ఈ కోర్స్ చదవాలనే తీవ్రమైన కోరికతో ఉన్నాడని, అతని తండ్రికి ఇది ఏ  మాత్రం   ఇష్టం లేకపోవడంతో ఆయన దేనికీ సహకరించడం లేదని...అందువల్లే తానూ అందుకే  కొడుకుతో కలిసి ఇలా తిరగవలసి వస్తోందని.... ఇలా అన్ని విషయాలు వివరిస్తున్నారు ఆమె. ..,!

 తిండి నిద్ర కూడ ఆలోచించకుండా ప్రతి రోజుఎవరెవరిని కలుస్తున్నది, పొద్దు పొద్దున్నే ముఖ్యమంత్రిని కలవడానికి వెళ్లిన విషయాలు... ఇలా అన్ని వివరాలు ఏవి వదలకుండా ఆ ఏడుపులోనే ఏకరవు పెడుతూ కోన సాగిస్తున్నారు .  స్టాఫ్ మాత్రం ఎటువంటి మార్పు లేకుండా అదే సానుభూతి మొహాలతో  ఫ్రీజ్ అయి వున్నారు.  

ఒకరిద్దరు మాత్రం  "అయ్యో..ప్చ్..పాపం" అంటు శబ్దాలు చేస్తున్నారు.  కాసేపటికి ఆమె ఉదృతి తగ్గి వాతావరణం చల్ల బడింది. ఇక మాట్లాడవలసిన విషయాలు ఏమి లేకపోవడంతో ఖాళీల భర్తీ గురించి, మేము తిరుగుతున విషయం గురిమ్చి పదే పదే చెప్పి బయటకు వచ్చాం ఇద్దరం.

   బయట కాంపౌండ్‌లోకి నడుస్తుండగా ఆమె  మాట్లాడటం మొదలు పెట్టారు  " అక్కడ స్టాఫ్ వద్ద అలా ఎందుకు ఏడ్చానో తెలుసా...? ఎందుకంటే మగాళ్ల కన్న ఒక స్త్రీ అలా తిరుగుతూ కన్నీళ్లు పెడితే ’అయ్యో పాపం ఎంత కష్ట పడుతున్నారో్ ’ అనే సానుభూతితో అయినా సీట్ రావచ్చేమో అనే ఉద్దేశంలో అలా కనీళ్లు పెట్టాను. జతిన్ నాతో ఈ రోజు వస్తానని చెప్పినా నేనే వద్దని చెప్పి ఒక్కదానినే వచ్చాను ఇందుకే "  నవ్వుతూ... ఒక గొప్ప సత్యం నాకు చెబుతున్నట్లుగా చెప్పారు. 

 అక్కడ ఆఫీస్ గదిలో ఎంతలా దుఃఖ వదనంతో వున్నారో... అసలు ఆ దుఃఖచాయలే కనపడకుండా ఇప్పుడూ కేవలం ఐదు నిమిషాలలో ఆవిడ నవ్వుతున్నారు తను చెప్పిన విషయానికి. ఇంతలో ఎంతలా వాతావరణం మార్పు అనిపించింది నాకు.

  అలా అని ఈ విషయాన్ని ఆవిడ ఏమి దాచుకోవట్లేదు, దాచుకొని మోసపుచ్చాలని ప్రయత్నించట్లేదు నా ముందు, హాయిగా బహిరంగంగా  చెప్పుకొంటున్నారు.  అందులో ఒకరిని ఏమార్చాలని  కాని మరొకటికాని లేదు.  కేవలం తన కొడుకుకు సీట్ సంపాదించాలి దానికి కావలసిన మార్గాలన్నీ వెతుక్కుంటున్నారు, అందులొ ఇది ఒక భాగం అని మాత్రమే అని భావనలో ఆమె వున్నారనిపించింది. 

ఇక్కడ నాకు మరో విషయం అర్థమయ్యీ కాక అర్థమవుతున్నట్లుంది...  చాలా ఏడుపుల వెనుక కారణాలు సానుభూతి ఆశించడం ఉంటుందా  అని..? 

..... అలా మాటల్లోనే.. నడుచుకొంటూ వస్తూ ఆ కాంపౌండ్‌లో వున్న ఒక పెద్ద చెట్టు కింద వున్న సీమెంట్ బెంచి మీద కూర్చున్నాం.

  అప్పుడు  చెప్పడం మొదలు పెట్టారు జతిన్ పరిస్థితి గురించి. ఇంట్లో తండ్రి కొడుకుల మద్యన జరుగుతున్న కోల్డ్ వార్.. గురించి !  ఈ సంవత్సరంలొ సీట్ సంపాదించుకోలేకపొతే తను  చెప్పినట్లు ఏయిర్ ఫోర్స్‌లో చేరాల్సిందే అని జతిన్‌కు తండ్రి ఆల్టిమేట్ ఇవ్వడం....తండ్రి వార్నింగ్‌తో కొడుకు కుమిలిపోవడం .ఇదంతా చూస్తూ తానూ తట్టుకోలేక పోవడం... మొత్తం వివరించారు..!

ఈ రోజు ఇద్దరం కలిసే వద్దామని అనుకొన్నా...  జతిన్‌ని వొద్దంటూ ఆపి తనొక్కరే రావడం, ఇక్కడ తను స్త్రీ కదా... మగాళ్ల కన్న ఒక స్త్రీ ఏడిస్తే మరింత సానుభూతి వస్తుందనే ఉద్దేశంతో వచ్చానని విషయాలు చెప్పుకొచ్చారు.

  ఆఫీసులో జతిన్ తల్లి ఏడుస్తున్నప్పుడు అక్కడున్న స్టాఫ్ అంతా తమ తమ పరిధులలో   ఒక సానుభూతి ని మొహాల్లో  ప్రకటించారు  ఈమెకు. అంటే వాళ్ళు కూడ తమ జీవితంలొ రోజూ  కాకపోయినా అప్పుడప్పుడు ఇలాంటి ఏడుపులు  చూస్తూనే వుంటారు, వారు కూడ వీటికి అలవాటు పడిపోయి ఒక సానుభూతి మొహాన్ని వీళ్లకు పడేసి ఎవరికి వారు బాగా నటించేస్తున్నారు. 

 ఒకరిద్దరు నిజంగా స్పందించొచ్చు.  చాల వరకు ఏడ్చే ఏడుపులన్నీ  కేవలం సానుభూతి కోసమే అనే భావం అర్థమయ్యింది నాకప్పుడు. అదొక తెలియని విషయం నాకు మొదటి సారిగా తెలిసింది.

                                                        **********

  ఇది జరిగిన ఓ రెండు మూడేళ్లకు అనుకొంటాను....!  మా వూళ్లో ఒక సంఘటన ఎదురైంది. నా మేనమామ ఒకతను  ’ఎమ్.ఎల్.ఏ వద్ద ఒక పంచాయితి వున్నది వెళ్తున్నాను, వస్తావా...  అని   పిలవడంతో నేను వెళ్లాను.   రాజకీయాల్లో ప్రత్యక్షంగా పాల్గొనరు కాని పాక్షికంగా వున్నారు. అప్పుడప్పుడు ఎమ్.ఎల్.ఏ తో కలుస్తూ వుంటారు నా మేన మామ, అలా పంచాయితీలు జరుగుతున్న సమయంలొ ఈయన పాల్గొంటూ వుంటారు.

  ఎమ్.ఎల్.ఏ ఆఫీస్‌లోకి ప్రవేశించాం, చిన్న కాంపౌండ్ ఉండి తర్వాత ఒక పెద్ద వసారా వున్నది, అక్కడే ఓ ఇరువై కుర్చీలు వున్నాయి ఓ పదిహేను మంది దాక రెండు వర్గాలుగా చెరో వైపు కూర్చోని వున్నారు.  ఎమ్.ఎల్.ఏ ఇంకా రానట్లున్నారు... ఆయన  కుర్చీ ఖాళీగా  కనపడుతున్నది.  

మన దేశంలొ ముఖ్యంగా మన తెలుగునాడులొ జరిగే పంచాయితీలన్నీ ఎక్కువగా ఆస్థి పంపకాలో లేక భార్యభర్తల మద్యన జరిగే గొడవలు, విడాకుల గురించే వుంటాయి. మహాభారతంలొ మంచికి గుర్తుగా పాండవులను చెడుకు గుర్తుగా కౌరవులను పెట్టి పెద్ద కౌరవ సభే జరుగుతూ ఉంటుంది...అప్పటి రచయతలు అలా మంచి చెడులకు ప్రతినిధులుగా రెండు వర్గాలను సృష్టించాడు..కాని నిజ జీవితంలో ఎప్పుడూ కూడ మంచి, చెడులు చెరో వైపు ఎప్పుడూ ఉండవు. రెండు వర్గాల వాదనలు వారి వైపు నుండి వింటే అన్ని కరెక్టేగానే కనపడతాయి మరి.  ఎటువైపు..న్యాయ అన్యాయాలున్నాయో కూడ అర్థంకాదు. ప్రస్తుతం జరుగుతున్నది ముగ్గురు అన్నదమ్ముల ఆస్థి తగాదాల పంచాయితి.


    కాసేపటికి  ఎమ్.ఎల్.ఏ వచ్చి కూర్చున్నారు. అక్కడున్న ఒక వర్గంలొ ఒకటి పెద్దన్నయ్య వర్గం, ఆయన తన భార్యతో సహా వచ్చారు పంచాయితీకి. మరొక వర్గంలో ఇద్దరు అన్నదమ్ములు ఉన్నారు. ఆమె రాకతో ఇద్దరు తమ్ములున్న వర్గంలొ గుసగుసలు మొదలయ్యాయి.

 ఇన్నాళ్లుగా  కేవలం ముగ్గురు అన్నదమ్ములే పంచాయితిలొ కూర్చుంటున్నా...పెద్ద అతని భార్య .తన  భర్తకు వెనుకుండి పంచాయితీలో ఎలా మాట్లాడాలి, ఏవేవి విషయాలు చెప్పాలి, ఎదుటి వర్గం ఏ ఎత్తు వేస్తే తామేమి సమాధానాలు ఇవ్వాలి లాంటి విషయాలు సూచనలిస్తూన్నారే గాని, ఆమె మాత్రం ఎప్పుడు పంచాయితీ వైపు తొంగి చూడనేలేదు. 

అలాంటిది ఇప్పుడు ఆమే స్వయంగా పంచాయితికి రావడం కొంత ఆశ్చర్యానికి గురి చేసింది. అక్కడున్న ఇద్దరి తమ్ముళ్ల వర్గపు పంచాయితీ పెద్ద మనుషుల్లో. వారి గుసగుసలు నా చెవిన పడుతున్నా... నాకు అర్థమయ్యి అర్థం కాక అయోమయంలో వున్నా...నాలో వున్న మరో మనిషికి మాత్రం ఏదో అర్థమయ్యి నన్ను గెలుకుతున్నాడు. వాడికేదో అర్థమయ్యింది.  ఆ విషయమే నాకు చెప్పబోతుంటే  "యెహే ఆపు నీ గోల  కాసేపు వేయిట్ చేయి..అప్పుడే ఒక నిర్ణయానికి రావద్దు"  అని కసురు కొన్నాను.

  పెద్దన్నయ్య వర్గం వైపు చూస్తూ మొదట ఎమ్.ఎల్.ఏ నోరు విప్పారు, "ఇన్నాళ్లుగా పంచాయితీ జరుగుతున్నా ఇంకా ఒక కొలిక్కి రాలేదు మీ విషయం..ఏంటి.... ఏమ్ చేద్దామనుకొంటున్నారు"  అన్నాడు. ఆయన అలా అనగానే..పెద్దన్నయ్య భార్య  చెప్పనారంభించారు. " సర్  నేను మొదటి నుండి ఏమి జరిగిందో చెబుతాను మీరే ఒక నిర్ణయానికి రండి, నా పెళ్లి అయ్యే సమయానికి ఈయన తమ్ముళ్లిద్దరు స్కూల్ చదివే పిల్లలు, తల్లి తండ్రులు లేకపోయినా నేను తల్లిగా బాధ్యతలు  తీసుకొని పెంచాను ఇద్దరినీ..మాకంటూ ఏమి ఆలొచించకుండా డబ్బులన్నీ వీళ్ల చదువులకే ఖర్చు పెట్టాం, ఆ సమయంలో నేను సరిగ్గా చూడట్లేదనీ.. నన్ను వీళ్ల బంధువులు అందరు  ఎంతో ఆడిపోసుకొన్నారు, ఎన్నో పుకార్లు పుట్టించారు, నానా రకాలుగా బయట చెప్పుకొన్నారు. ....ఆ అవమానాలన్నీ భరించి వీళ్ల భాగోగుల కోసం ఆస్థింతా ఖర్చు చేసాం " ఈ మాటలుంటున్న సమయంలొ ఆమె గొంతు గద్గదమైపోయి వొస్తున్న ఏడుపును కొంగు అడ్డం పెట్టుకొని ఆపుకొంటున్నట్లు మాట్లాడుతున్నారు, ఆ సమయంలో అక్కడి వాతావరణం చాలా గంభీరంగా మారిపోయింది..అక్కడ కూర్చున్న మగాళ్లందరూ.. తమ్ముళ్లిద్దరి వైపు చూస్తున్నారు ఏంటయ్యా ఇది..... అనే చందాన.

  ఆమె తన ఏడుపులోనే.. "నేను అవి చేసాను, ఇలా చూసుకొన్నాను ఇంతంత ఖర్చు పెట్టాం"  అంటూ కొన్నిలెఖ్కలు చూపించారు. తర్వాత నెమ్మదిగా ఇక వున్న ఆస్థిలో ఆవిడే పంపకాలు చేయనారంభించారు,  "నాకు ఇద్దరాడ పిల్లలు అందులో ఒకమ్మాయి రెండు మూడేళ్లలో పెళ్లీడుకొస్తున్నది..వాళ్ల చదువులకు డబ్బులు కావాలి, కాబట్టి  నేను మాఇంటాయన తమ్ములిద్దరిని అన్నో అవమానాలు భరిస్తూ కూడ పెంచినందుకు మిగిలి వున్న బంగారంలో నా కూతిళ్లిద్దరికి సమానంగా ఇవ్వాలి,"  ఇలా ఆవిడ ఆ సానుభూతి భావంలొ అన్నీను ఎలా తనకు మాత్రమే చెందాలో  చెప్పుకొస్తున్నారు, పంచేస్తున్నారు. చివర్లో చేతికి అంటుకొని మిగిలున్న అన్నం మెతుకులు విదిలిచినట్లు ఆమె మరదులకు కొంత భాగం ఇచ్చారు. 

 అది ఈ ఇద్దరు అన్నదమ్ములు ఒప్పుకోవట్లేదు.."ఇంకా చాలా వున్నది ఆస్థి..అన్నిటిని మా చదువుల కింద ఖర్చు చేసినట్లు చెబుతున్నారు కాని అదంతా అబద్దం" అంటు కొన్ని సాక్ష్యాలు కూడ చూపించారు.  అయినా పెద్దన్నయ్య భార్య  "అవన్ని వాళ్ల బందువులు చెప్పిన చెప్పుడూ మాటలు"  అంటూ ఏడుపు గొంతుతో కొట్టి పడేస్తున్నారు. ఆమె తన ఏడుపులొనే సానుభూతిని సంపాదిస్తూ  తనకు కావలసిన విదంగా ఆస్థిలొ సింహ భాగం చాలా తెలివిగా తనకు పంచేసుకొని మిగిలిన కొద్ది పాటి ఆస్థిని మరదులకు ఇస్తున్నారు, విపరీతమైన ఆశ ఆమెలో కనపడుతున్నది..ఆస్థిలో ఎక్కువ భాగం చాలా తెలివిగా కేటాయించుకొన్నప్పుడే  కనపడుతున్నది, అది బయటకు కనపడ కుండా  ఏడుపును ఆశ్రయించి..సానుభూతి ద్వార తాను పొందాలనుకొన్నది పొందడానికి ప్రయత్నిస్తున్నది.

  ఇంతలో నాలో ఉన్న మరో మనిషి బయటకొచ్చి డకనక డకనకా అంటూ చిందులేస్తున్నాడు.. "ఏంట్రా నీ గొడవ"  అని అడిగితే.. "నేను చెప్పలా  అప్పుడే....?  చూసావా నేను చెప్పిందే నిజం అయ్యింది, నాకు తెలుసు ఆమె ఎందుకొచ్చిందో ...!? హ..హ..హ..హ ఈ ప్రపంచం నిండా నిండుకొని వున్న స్త్రీ ఏడుపుకు చాలా విలువ వున్నది,  బాగా సానుభూతిని నింపారు, దానిని ఆసరాగా  తీసుకొని ఇలా పది మంది మగాళ్ల మద్యన జరిగే పంచాయితిలో ఒక స్త్రీ వచ్చి కూర్చోని మాట్లాడితే..ఇంకా ఆ సానుభూతికి మైలేజి వొస్తుందని తెలుసుకొని దానిని ఉపయోగించుకోడానికి వచ్చిందనే సంగతి నాకు ముందే తెలుసు గురువా "  అంటూ చిందులేస్తున్నాడు.

  ఇంతలో నాలోని మనిషి చెప్పిన భావాలకు అనుగుణంగానే మా ఎమ్.ఎల్.ఏ  " ఎందుకయ్యా మీ వొదిన్ని ఇట్లా ఆస్థుల పేరుతో బజారు కీడుస్తారు,  కాస్త చూసుకొని సర్దుకపోండి "  అన్నాడు. ఒక్కసారిగా ఆ తమ్ముళ్లిద్దరికీ ఏమి చెప్పాలో అర్థం కాలేదు..పరిస్థితి ఇలా మారిపోవడం వారికి మింగుడపడట్లేదు..చూస్తుంటే ఇద్దరు వాళ్లన్నయ్య లాగే మూగెద్దుల్లా వున్నారు.  విచిత్రమేమిటంటే పెద్దన్నయ్య భార్య అలా పంచాయితీకి ఎందుకొచ్చారో....అక్కడున్న మగాళ్లందరికీ ఆ విషయం బాగా స్పష్టంగా అర్థమయ్యింది, సానుభూతి కోసమే అని తెలుసు అందరికీను. కాని బయటకు మాత్రం ఆమె మాట్లాడిన మాటలకు సానుకూలంగానే ప్రవర్తిస్తున్నారు. అంటే లోకంలో అధికంగా ఏ భావానికి అమోదముద్ర వున్నదో దానికే వత్తాసు పలుకుతున్నారు.  తప్పదు అదొక అనివార్యమైన పని..వ్యతిరేకంగా మాట్లాడారో అంతే సమాజం చీల్చి చెండాడుతుంది.

   ఆ సమయంలో నేను కల్పించుకొంటూ  "బాగుందన్నా పంచాయితి చాలా బాగుంది, ఏడిస్తే చాలన్న మాట న్యాయ అన్యాయాలతో పనేమి లేదు. ఒక్క ఏడుపుతో అన్యాయం న్యాయం అయిపోతుందా..?"  అన్నాను.  నా మాటతో ఎమ్.ఎల్.ఏ తో సహా పెద్దన్నయ్య భార్య కూడ నా వైపు విస్తుపోతూ చూసారు. వెంటనే  " ఏమయ్యా .......ఇప్పుడేమి చేద్దామంటావు అయితే..?" అడిగారు తన సహజదోరణిలో చాలా నిదానంగా ఎమ్.ఎల్.ఏ.  ఈయన మాటలు చాలా నిదానంగా గూడ్స్ బండిలా ఒక్కో పదం గంభీరంగా మాట్లాడతారు .

  వెంటనే నేను ఆ ఇద్దరి తమ్ముళ్ల వైపు తిరిగి  "ఏమన్నా మీకు పెళ్ళిళ్ళు  కాలేదా"  అడిగాను. "నాకు  ఒక్కడికే అయ్యింది" అంటూ నడిపతను చెప్పాడు, "మరింకేం మీ భార్యను కూడ రేపు ఈ పంచాయితీకి పిలుచుకొని రా, ఆమె చేత కూడ నాలుగు ఏడుపులు ఏడిపించేయ్.. సరిపోతుంది, చూసారుగా ఇక్కడ ఏడుపులకు ఎంత విలువ వున్నదో, అప్పుడూ మీకు నాలుగు సానుభూతి మాటలు వొస్తాయి, దానితో పాటే మీక్కావలసిన ఆస్థిని పొందొచ్చు కదా.. ?"  అన్నాను.  

నా మాటలకు నిరసనగా పెద్దన్నయ్య భార్య నా వైపు చూస్తున్నది, ఆమె వేసిన పాచికను ఇలా బహిరంగ పరచడంతో .!  పాపం ఆమె ఉపాయం నావలన దెబ్బ తినడం భరించలేకపోతున్నట్లు  అసహనంగా అటు ఇటు ఆమె కదిలే కదిలికల్లో అర్థమవుతున్నది. ’వీడెవడ్రా ఇంతవరకు ఒక్కో ఇటుక పేర్చుకొంటూ వచ్చిన నా వాదనను ఇలా ఒక్క మాటతో కుప్ప కూల్చాడు ’ అన్నట్లుగా వున్నాయి ఆమె చూపులు.  ఆమె అనుకొన్నట్లే.. అయ్యింది.  ఎమ్.ఎల్.ఏ  నోరు విప్పారు

  నా మాటలతో పునరాలచనలో పడ్డ ఎమ్.ఎల్.ఏ  "ఇద్దరి వైపునుండి మీ మీ ఆస్థి వివరాలు ఇవ్వండి, దానిని బట్టి ముగ్గురికి సమానంగా ఎవరికీ అన్యాయం కాకుండా పంచడానికి ప్రయత్నిస్తాను. సరే రెండు రోజులాగి రండి ఆలోచించుకొని చెబుతాను "  అంటూ ఆ పంచాయితీని అర్థాంతరంగా ముగించారు ఆయన.

 ఈ కథకు పూర్తిగా వ్యతిరేకమైన, భిన్నమైన మరో రకపు సానుభూతి కథ కొద్ది రోజుల్లో .....!!

    ఆ రోజు ఆదివారం కావడంతో  7 నంబర్ జాతీయరహదారి మీద వాహనాలరద్ది పలచగా ఉంది..! సమయం మద్యాహ్నం 1:10 నిమిషాలు. ఊరి బయట ఒక ఇంటర్‌వ్యూ షూట్ చేయడం పూర్తి చేసి భోజనం చేయడం కోసం బెంగళూర్ నగరంలోకి ప్రవేశిస్తున్నది మేముంటున్న వాహనం. వాహనంలో నేను, మా డైరెక్టర్, ఆయన అసిస్టెంట్, కెమరా అసిస్టెంట్, వాహనం నడుపుతున్న డ్రైవర్ నలుగురమే వున్నాము. యలహంక ప్రాంతం దాటాక వచ్చిన ఒక బైపాస్ రోడ్ వంతెన కిందనుండి దాటుతుండగా....ఎదురుగా టాటా సఫారి లాంటి వాహనం ఓ 20 లేక 30 అడుగుల ఎత్తున  గాళ్ళొ ఎగురుతూ కనపడింది.., మొదట మాకర్థం కాలేదు..ఏదన్న సినిమా షూటింగ జరుగుతున్నదేమో అనుకొని చుట్టు పరిసర ప్రాంతాలను మా అందరి కళ్ళు వెదకసాగాయి..ఎక్కడ కూడ సినిమా షూటింగ్ జరుగుతున్న ఆనవాలు కనపడలేదు..ఇంతలో మా వాహనం కూడ ఎదురుగా గాలిలో ఎగిరివస్తున్న వాహానాన్ని క్రాస్ చేసి ముందుకెళ్తున్న సమయంలోనే గాల్లో ఎగిరిన ఆ వాహనం కింద పడుతూ దబ్బున శబ్దంతో నేలను తాకింది..ఆ తాకిడికి అదుపుతప్పి ఎడమవైపుకు పూర్తిగా వొరిగిపోయి..దాదాపుగా 50..70..అడుగుల దాక రాపిడి చేసుకుంటూ వెళ్ళి ఆగింది. అప్పుటికికాని మాకు తెలియలేదు అదొక రోడ్డ్ ప్రమాదమని..!

     అది గమనించిన మా డ్రైవర్ వెంటనే సైడ్‌కి వాహనం ఆపాడు..మాలాగే వెనుకొస్తున్న ఒకటిరెండు వాహనాలు కూడ ఆగాయి..అందరం దిగి రోడ్డ్ డివైడర్ దాటుకొని కుడివైపు రోడ్‌లోకి వెళ్ళాము అక్కడ కూడ వెళ్తున్న ఒకటి రెండు వాహనాల్లోని మనుషులు దిగారు..అందరం ప్రమాదం జరిగిన టాట సఫారి లాంటి వాహనం వద్దకు వెళ్ళాము..! కొన్ని అడుగుల మేరకు వాహనం పూర్తిగా రాపిడి చేసుకుంటూ రావడం వలన రోడ్ మీదున్న ఆ రాపిడి గుర్తుల వెంబడీ రక్తం కారి వున్నది.. ! రోడ్‌ మీద పూర్తిగా ఎడమవైపుకు వొరిగి పడివున్న వాహనంలోకి అందరం తొంగి చూడగా ఒకే ఒక మనిషి డ్రైవర్ సీట్‌లో నుండి వాహనం ఎడమ వైపుకు వొరిగి వున్నాడు..తలంతా రక్తం కట్టిన గడ్డలాగ కనపడుతున్నది. అందరం కలిసి ముందుగా వొరిగి వున్న వాహానాన్ని ఎత్తి సక్రమంగా రోడ్ మీదుంచాము. ముందరున్న అద్దాలు డ్రైవర్ సీటుకు అటు ఇటు ఉన్న డోర్ అద్దాలు కూడ పూర్తిగా ద్వంసం అయ్యి ఖాలీగా ఉన్నాయి కిటికీలు. డ్రైవర్ సీట్‌లో కూర్చోని వున్న మనిషి కాళ్ళు క్లచ్..గేర్ మీదున్నాయి మనిషి శరీరం మాత్రం పూర్తిగా ఎడమ వైపు వొరిగి డోర్‌కి తల ఆనిచ్చి వున్నది. దాదాపుగా 50 అడుగుల మేర రోడ్డ్‌ను రాసుకొంటూ రావడం మూలాన ఆ మనిషి తల ఎడమవైపుకు పడటంతో అతని ఎడమవైపు తల రాపిడికి గురయ్యి ఎడమ వైపు ముఖమంతా రక్తపు గడ్డలాగ తయారయ్యింది..అసలు అక్కడ ఏమేమి వున్నాయో కూడ అర్థం కాలేనంతగా వుంది. కుడివైపు ముఖం మాత్రం ఎటువంటి దెబ్బలు లేకుండా వున్నది. ఊపిరి వుందా లేదా అన్న అనుమానంతో దగ్గరగా వెళ్ళిచూసాము.. ఊపిరి తీస్తున్నాడు..ముక్కుపుటాలు అదురుతున్నాయి ఆ వ్యక్తికి.. వయసు 30..32  మద్యన వుండవచ్చు. అక్కడున్న మేమందరం వెంటనే సెల్‌ఫోన్స్ తీసి 108 ఫోన్ చేయడం మొదలు పెట్టాము.

  ఆ కొద్ది నిమిషాలకే ఆ రోడ్డ్ మీద వస్తున్న వాహనాల ఆగడం వలన రద్ది ఎక్కువై రోడ్డంతా బ్లాక్ కావడనారంభించింది. ఈ లోగ చాలా మంది వాహానాలను ఆపి దిగి వచ్చారు ..అందరూ తమ తమ సెల్‌ఫోన్స్‌కి పని పెట్టారు..దాదాపుగా ఓ50..60 మంది సెల్‌ఫోన్స్ మోగిస్తున్నారు అంబులెన్స్‌ల కోసం. మరి కొందరు ట్రాఫిక్ జామ్ కాకుండా వెంటనే అక్కడున్న పరిస్థితిని తమ చేతిల్లోకి తీసుకొని చక్కదిద్దుతున్నారు. కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ..ముఖ్యంగ బెంగళూర్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలొ ప్రజలు ఇలాంటి ప్రమాదాలు లేక ఏదన్న ఉపద్రవాలు జరిగిన సమయంలో పరిస్థితిని తమ చేతుల్లోకి తీసుకొని చక్కదిద్దడం మొదలెడతారు..పోలీసుల కోసం ఎదురుచూడటం కాని.. లేక ప్రభుత్వ అధికారుల మీదగాని ఆధార పడరు..! వాటి సంబందిత అధికారులు వచ్చేంతవరకు అక్కడుండే ప్రజలే సుశిక్షిత  సైనికుల్లా పనిచేస్తారు. చాలా మంచి సాంప్రదాయముంది అక్కడ.

    అప్పటికే ఐదునిమిషాలు గడిచిపోయింది.. సమయం గడిచేకొద్ది జాతీయ రహదారి కావడంతో వాహనాల రద్దీ ఎక్కువైపోతున్నది..రోడ్డ్ ప్రమాదాన్ని చూసి కొందరు తాము వెళ్తున్న వాహనాలాపి దిగివొస్తున్నారు ఏమి జరిగిందనో..ఉద్దేశంతో ! అలా నిలిపిన వాహనాలు వలన మరి కొంత ట్రాఫిక్‌కి ఇబ్బందిగా కలుగుతున్నది. మరి కొందరు కేవలం సమాచారం తెలుసుకొని వెళ్ళిపోతున్నారు. వచ్చి చేరిన   జనంతో ఆ ప్రదేశమంతా గందరగోళగంగా వున్నది..అందరి అరుపులు కలగలిపి  గోల గోలగా ఉంది. ఇంకా రాని అంబులెన్సుల కోసం అక్కుడున్న ప్రతిఒక్కరు తమ సెల్‌ఫోన్స్‌లతో ప్రయత్నిస్తూనే వున్నారు. అవేమో ఎంతకూ రావట్లేదు.! ఈ లోపల నేను మరి కొందరం అసలు రోడ్డ్ ప్రమాదం ఎలా జరిగిందో అని చూస్తున్నాము..మరో వాహనాన్ని గుద్ది నట్లు ఎక్కడా లేదు..పోనీ ఎవరన్న వేగంగా వస్తున్న వాహనానికి అడ్డు వచ్చారా..అంటే అదీ లేదు..! మరెలా అంతెత్తు ఎగిరింది వాహనం అని చూసుకుంటూ అలా వెనక్కి ఓ 100 అడుగులు వెళ్ళాక అక్కడ కనపడింది. రోడ్‌కి వారగా వున్న ఫెన్సింగ్ వాల్ పొడుగూనా వెళ్ళి బైపాస్‌రోడ్ వంతెన ఎత్తు వరకు అడ్డుగా కట్టిన ఒక గోడ వున్నది..! ఆ గోడను గుద్దుకొన్నట్ల గుర్తుగా కనపడ్డాయి రాపిడి చారలు. అప్పుడర్థమయ్యింది..దాదాపుగా 100 కిలోమీటర్ల కంటే వేగంగా వస్తున్న వాహనం అదుపుతప్పి రోడ్డ్‌ వారగా వున్న గోడను తగిలి విపరీతమైన వేగం వలన వాహనం 30..40  అడుగుల ఎత్తు ఎగిరింటుంది అనుకున్నాము..తిరిగి ప్రమాదానికి గురయిన వాహనం వద్దకు వెళ్ళి..డ్రైవర్ సీట్‌లో గమనిస్తే డ్రైవ్ చేస్తున్న వ్యక్తి సీట్ బెల్ట్ పెట్టుకోకపోవడం వలన పైకెగిరిన ఆ ఊపుకి అతను డ్రైవర్ సీట్‌లో నుండి ఎడమవైపు ఒరిగినట్లు తెలిసిపోతున్నది..కేవలం ఒకే ఒక చిన్న నిర్లక్ష్యం.. సీట్‌బెల్ట్ ..ఉపయోగించక పోవడం వలన ఒక మనిషి ప్రాణం పోయంతగా ప్రమాదంలో చిక్కుకొని వున్నాడు.

    నాతో కూడ వచ్చిన మా డైరక్టర్ మాకు కాస్త దూరంగా నిలబడుండం చూసి.. ’ఏంటి సార్ దూరంగా వున్నారని ’ అడిగాను.. దానికాయన .." రక్తం చూస్తే నాకు కళ్ళు తిరుగుతాయి..అయినా అక్కడ మనం చేయగలిగింది ఏమీ లేదు..నిస్సహాయులమే కదా "  అన్నాడు. అవును నిజమే..  అంతమందిమి ఎన్ని ఫోన్స్ చేశామో కానొ ఒక్క అంబులెన్స్ కూడ రావట్లేదు..నేను కూడ అటు ఇటు ఆరాటంగా తిరుగుతున్నా ఏమి చేయాలో పాలుపోక. నేనే కాదు చాలా మంది పరిస్థితి కూడ అలానే వుంది..ఈ అంబులెన్స్‌స్ వచ్చేలోపల అతని ప్రాణం పోతుందేమో అని అందరి మనుసులో ఒకటే గుబులు..ఆ ఆరాటంలో అందరూ అటు ఇటు తిరుగుతున్నారు.. మరి కొందరు రోడ్డ్‌కి ఇరువైపుల దృష్టి సారిస్తున్నారు కను చూపు మేరలో ఏదన్న అంబులెన్స్ కనపడున్నదా....అని..!

   ఇంత ఆరాటంలో కూడ నేనొకటి గమనించాను.. ’ప్రమాదంలో చిక్కుకొని వున్న మనిషి ఎవరొ? ..ఎవరి తాలుకా మనిషో ఎవరికీ తెలియదు.. అంతలా ఆరాటపడుతున్నఅక్కడున్న మనుషులకు ఎవరికీ ఏమి కాడు..కనీసపు మిత్రుడు కూడ కాడు..కేవలం దారినపోయే దానయ్య ..కాని అందరూ ప్రమాదం జరిగిన ఆ మనిషి ప్రాణం నిలపాలని.. ప్రాణం పోకుండా కాపాడలని ఎంతలా తాపత్రయం పడుతున్నారో..ఎంత ఆరాటం పడుతున్నారో..వాళ్ళు అటుఇటు తిరిగే ఆ పరుగులో అర్థమవుతున్నది. మరి కొందరు ప్రమాదం జరిగిన వాహనంలో అతనికి సంబందించిన వస్తువులు కాని సమాచారం కాని దొరుకుతుందేమో అని వెతికి..చూసి..కొన్ని పేపర్ల్ కనపడగానే ఆత్రుతగా వివరాలు వెతికి కొన్ని ఫోన్ నంబర్స్ పట్టుకొని వారికి ఫోన్స్ చేయడం ఆరంభించారు. అక్కడున్న పేపర్స్ వలన అతనొక ప్రైవేట్ కంపెనీ మార్కటింగ్ మేనజరని అర్థమయ్యింది. పోనీ మనిషిని బయటకు తీసి తామే ఆసుపత్రికి తీసుకెల్లాలని ప్రయత్నించారు గాని..ఎడమ వైపునున్న డోర్ పూర్తిగ ద్వంసం అయ్యి ఇరుక్కపోయింది..ఇక స్టీరింగ్ వైపునుండి మనిషి బయటకు తేవాలంటే చాలా కష్టపడవలసి ఉంటుంది..ఆ ప్రయత్నంలో ప్రాణం పోయినా పోవచ్చు..!! అంత సాహసానికి పూనుకోలేక ఏమి చేయాలో తోచక జనాలందరు అటు ఇటు తిరుగుతున్నారు..ఎలా ఆ మనిషి ప్రాణాలు కాపాడాలో తెలీక తికమకపడుతున్నారు.

   నిజానికి అలా ఆరాట పడుతున్న మనుషులు..మామూలు పరిస్థితుల్లో మామూలు వారి వారి దినచర్యల్లో..వారి ప్రవర్తన వేరుగా వుండచ్చు..కొందరు ఆడిన మాట తప్ప వచ్చు..మరి కొందరు..తీసుకొన్న డబ్బులు లేవని చెప్పో లేక..అస్సలు ఇవ్వనే లేదనో చెప్పి ఎగ్గొట్టొచ్చు..! మరి కొందరు..బ్రతక నేర్చిన వారుండొచ్చు..! కొందరు మోసాలకు పాల్పడవచ్చు..అబద్దాలాడవచ్చు..నీవెవరో తెలీదని చెప్పొచ్చు..! ఒక్కో సమయంలో కసి..కోపం పెరిగి తగదాలలో హత్య కూడ చేసేంత తెగింపు..ఆలోచన రావచ్చు..! ఆ గుంపులో రకరకాలయిన మనుషులున్నారు..కాని...విపత్కర సమయంలో.. ఇలాంటి ప్రమాద సమయాలలో.. వారిలో ఉన్న రకరకాల ప్రవర్తనంతా మాయం అయ్యి  అతి సహజమైన మనిషిలో ఉండే " మానవత్వం " బయట పడుతున్నదే..అని అనిపించింది..నాకు. ఇక్కడ మంచిమనిషా..లేక చెడ్డవాడా అన్న భావం కాదు...కేవలం ఒక మనిషిలా స్పందించే..మనిషి..!  నిజమే కదా..మామూల పరిస్థితుల్లో వారు ఎలాంటి వారయినా కావచ్చు..ఎలా అయినా ప్రవర్తించవచ్చు...!! ఇలాంటి విపత్కర సమయంలోనే మనిషిలోని నిజమైన..సహజమైన అసలు సిసలు " మనిషి " బయటకొస్తున్నాడు.

   ఇంతలో ఇన్‌సర్ట్ చేసిన ఒక మద్యతరగతి మద్యవయస్కుడొకడు ప్రమాదం జరిగిన మనిషి తలను పట్టుకొని అటు ఇటు తిప్పుతూ చూస్తున్నాడు..నేను ఎవరా అంటూ దగ్గరకువ వెళ్ళాను..వెంటనే " గుప్పున " ఆల్కాహాల్ వాసన కొట్టింది అతని వద్ద నుండి..మనిషి సన్నగా రివటలా వున్నాడు.." ఏనప్ప ఇన్న అంబులెన్స్ బరిలిల్లా..ఏను మాడతారో..సమయక్కి యారు సిగల్లా " అంటూ వాపోతున్నాడు అతను. సెల్‌ఫోన్ తీసి నంబర్స్ నొక్కుతున్నాడు..లైన్ అందగానే అరుస్తున్నట్లుగా మాట్లాడుతున్నాడు. ." బేగ బన్రీ జీవ ఇన్న ఇదియే " చెబుతున్నాడు..ఫోన్ పెట్టయగానే వాచి చూసుకుంటున్నాడు..అటు ఇటు ఆరాటంగా తిరుగుతున్నాడు..మనిషేమొ బాగా తాగున్నాడు.. కాని కంట్రోల్‌లోనే వున్నాడు. " అయ్యో పాప..జీవ ఇన్న ఇదియప్పా..ఇవనేను యారు బర్తానే ఇల్లా..! సాయితానే ఏనో.." భయపడుతున్నాడు.. వాహనం చుట్టూ అటు ఇటు తిరుగుతున్నాడు..నుదిటికేసి చేత్తో కొట్టుకొంటున్నాడు..చివరకు రోడ్డ్ పక్కనున్న పిట్టగోడ మీద కూర్చున్నాడు..కొందరు దగ్గరికెళ్ళి.." మీ బందువా " అని అడిగారు..
 " ఊహా " తలూపాడు..
" మీ స్నేహితుడా "
" ఊహా..ఏమి కాడండి..మీలాగే నేను వచ్చాను " అన్నాడు..
మనిషేమో ఫుల్‌గా తాగున్నాడు.. అంత మైకంలో కూడ మరో సాటి మనిషి ప్రమాదంలో చిక్కుకొని ప్రాణం కోసం కొట్టిమిట్టులాడుతుంటే ఎలాగైనా సరే కాపాడాలని ఆరాట పడుతున్నాడు..తపన పడుతున్నాడు. ఆ మనిషిని చూస్తే నాకాశ్చర్యం వేసింది..! ఈ మనిషి తన ఇంటి వద్ద తాగిన మైకంలో తన పెళ్ళాన్ని కొట్టొచ్చు లేదా తిట్టొచ్చు..అది ఏదయినా... కాని..ఇక్కడ మాత్రం..ఇలాంటి విపత్కర స్థితిలో అసలు సిసలయినా " మానవత్వమున్న మనిషి "  లాగ ప్రవర్తిస్తున్నాడు.

   ప్రమాదం జరిగిన 20  నిమిషాలకు ఒక ప్రైవేట్ ఆస్పత్రి అంబులెన్స్ వచ్చింది..రాగానే స్టీరింగ్ వైపునున్న డోర్‌ తెరచి ఎడమ వైపు పూర్తిగా ద్వంసం కావడం మూలాన..తెరవడానికి వీలు కుదరకపోవడంతో.. డోర్‌కి ఆనుకొని మనిషిని స్టీరింగ్ వైపుకు తిప్పి దించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు..! ఆ మనిషి అటు ఇటు తిప్పేలోపల ఎక్కడ ప్రాణం పోతుందో అని నేను..నాలాగే మరికొందమంది ఊపిరిబిగపట్టి చూస్తున్నాము.  మనిషి శరీరం కుడి వైపునున్న డొర్‌నుండి బయటకొచ్చింది కాని అతని కాళ్ళు మాత్రం క్లచ్ వద్ద ఇరుక్కపోయి మనిషి బయటకు రావట్లేదు..! అతని కాళ్ళు పూర్తిగా మెలితిరిగి ఉన్నాయి. పరిస్థితి అర్థమయిన నేను వాహనం వెనుకనుండి తిరిగి కుడివైపుకు వెళ్తున్న సమయంలో అంబులెన్స్ కాంపోండర్...ఎదురొచ్చి.." సరి యారొ ఒబ్బరు అత్తిరి సర్ " అంటూ నన్ను వెనుక డోర్ తీసి ఎక్కించాడు.  ఆ గందరగోళ వాతావరణంలో నాకు తెలీకుండానే లోపలి వెళ్ళి..ముందు సీట్ వైపుకు వొరిగి క్లచ్‌ల వద్ద ఇరుక్కున్న కాళ్ళను తప్పించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను.. "ఊహ" ఒక్క అంగుళం కూడ కదలట్లేదు..రెండు మెలికలు తిరిగున్నాయి..అదీను కాక వాటిని తాకినప్పుడు అవి " ఇనుప మొద్దుల్లా " వున్నాయి..ప్రాణం ఉందా పోయిందా..నాకర్థం కాక ఆ మనిషి వైపు చూశాను..’ఊపిరి ’ తీస్తూనే వున్నాడు. మరెంటీ కాళ్ళు అలా బిగుసుకుపోయాయి.." ఓహ్..మనిషి స్పృహలో లేడు కదా..? అందుకే ఇనుప మొద్దుల్లా ఉన్నాయి కాళ్ళు "  అంతటి గోలలో కూడ ఆ విషయం స్పష్టమయింది నాకు.  అలా అని గట్టిగా లాగ కూడదు..లాగితే ఎక్కడ అతని ప్రాణాలు పోతాయో అన్న భయం ఒక్కటి లోపల..కాసేపటి ప్రయత్నం అయ్యాక ఇరుక్కున్న కాళ్ళు వచ్చేశాయి. క్షణాల్లో అంబులెన్స్ అతన్ని తీసుకొని మాయం అయ్యాయి.

   భోజనానికి హోటల్‌కి వెళ్ళాము కాని..ఎవరికీ భోజనం సహించట్లేదు..! మా డైరెక్టర్ గారి అసిస్టెంట్ మాత్రం కేవలం జ్యూస్ తీసుకొన్నాడు..అతనికి పదే పదే ఆ రక్తపు మడుగులు..గుర్తుకొస్తున్నాయి. తర్వాత మా పనిలో పడి రోడ్డ్ ప్రమాదం సంగతి తాత్కాలికంగా మరిచిపోయినా..సాయింత్రం 6 గంటలు దాటాక.." ప్రమాదంలో గాయపడిన మనిషి చనిపోయారంటు " మా ఫోన్స్‌కి మెస్సేజస్ వచ్చాయి. 108 కి..అతని తాలుకా మనుషుల కోసం మేము చేసిన ఫోన్‌కాల్స్ వలన మా ఫోన్ నంబర్స్ అన్ని గుర్తుపెట్టుకొని ప్రతి ఒక్కరికి మెస్సేజస్ పంపినట్లున్నారు.  కేవలం సీట్ సేఫ్టీ బెల్ట్ వాడకపోవడం వలన ఒక జీవితమే..కోల్పోవలసి వచ్చింది.. ’మనిషి బ్రతికుంటే బాగుండు ’ నాలో నేను అనుకొంటూ ఒక నిట్టూర్పుడిచాను.

                                                        దెయ్యం

   " రేయ్ కిశోర్.. లేయిరా ! పనిమనిషి రాలేదుగాని నీళ్లు తెచ్చేపని పడింది నీకివాళ "
కిశోర్ తల్లి వకుళ వంట గదినుండి హాలులోకి వెళ్తూ మంచం మీద నిద్రిస్తున్న కిశోర్‌ని చేత్తో తట్టి వెళ్లింది అక్కడ నుండి. తల్లి పిలుపుతో నిద్ర మత్తులో ఉన్న కిశోర్ మసిలాడే గాని లేవలేదు, ఇంకాస్త గట్టిగా ముసుగు తన్ని పడుకున్నాడు.
  వకుళ చీపురు తీసుకొని చెత్త ఊడుస్తూ కిశోర్ నిద్రిస్తున్న మంచం వద్దకు వచ్చింది, ఇంకా నిద్రపోతున్న కిశోర్ వీపు మీద ఒక దెబ్బ వేసింది కాస్త బలంగానే. " అబ్బా ఏంటమ్మా " అరుస్తూ లేచాడు
 " మీ నాన్నేమో ఆఫీసు పనిమీద పొద్దున్నే క్యాంప్‌కి పోయినాడు, ఈ పనిమనిషి కూడ ఈరోజే రాలేదు. మరి ఇంటి పనులన్ని ఎవరు చేస్తర్రా..? "
" ఏమయ్యింది ఈ లక్ష్మమమ్మకు..? ఈ మద్యన బాగానే పని ఎగ్గొడ్తాంది..? "  అడిగాడు కిశోర్.
" దెయ్యం పట్టిందంటా  "
" దెయ్యమా...  ఈ కాలంలో కూడ దెయ్యాలేంటమ్మా..? "  అడిగాడు
" ఏమోరా..! ఆర్నెల్ల క్రితం చనిపోయిన వాళ్ల అమ్మమ్మ పట్టిందంట లక్ష్మమమ్మకు "
" వాళ్ల అవ్వకు ఏం పనిపాట లేదంటనా.."
" నీకు సమధానాలు చెప్పే ఓపిక లేదుగాని పోయి నీళ్ళు తాపో... ఇప్పటికే సానా టైం అయిపోయింది ఈ మున్సిపాల్టోల్లు నీళ్ళు ఆపేస్తారు "
" అయినా కిరణ్మయి వుంది కదా..! దాన్ని పంపొచ్చుకదా..? "  మంచం మీద నుంచి లేవకుండానే అడిగాడు.
" ఇంప్రూవ్‌మెంట్ కట్టింది కదా ! ఆ పరీక్షలకు పొద్దున్నే లేచి చదువుకుంటూ వుంది.."
" హు..ఎంత ఇంప్రూ‌మెంట్ కట్టి మళ్లీ పరీక్షలు రాసినా అవే మార్కులు..పెరగవ్ "
" ఒరేయ్.. నన్ను విసిగించకుండా వెళ్ళి నీళ్ళు తాపో..! అయినా నీకేమి పనివుంది..? ఇంజనీరింగ్ అయిపోయింది, రిజల్ట్స్ వచ్చేదాక పనేమి లేదుకదా..? పొద్దున లేచినప్పటి నుండి వూరి మీద పడి తిరగడమే కదా నీ పని !  ఈరోజు పనిమనిషి రాలేదు.. ఈ కాస్త పనులు కూడ చేయవా..? మీ నాన్నేమో అట్లా..! మీరేమో ఇట్లా ఒకరిమీద ఒకరు వంతులు... చస్తున్నా మీతో..! లేయి..లేచి నీళ్ళు తాపో.. లేకపోతే చస్తావ్ నాచేతిలో "  అంటూ చేతిలో వున్న చీపురు ఎత్తింది కొట్టడానికి.
 తల్లి అంతపని చేస్తుందన్న భయంతో మంచం మీద నుండి లేచి  " ఎప్పుడు నేనే తేవాలి నీళ్ళు, చెల్లెలు ఎప్పుడు పని చేయదు..! దాన్ని బాగా ’గోము ’చేస్తున్నావు, రేపు పెళ్ళాయ్యాక దాని మొగుడు చస్తాడు దీనికి చాకరి చేయలేక "  గొణుగుతూ పరిగెత్తాడు వంటింట్లోకి.
  ఒకే కాంపౌండ్‌లో కిందా పైనా గ్రౌండ్‌ఫోర్‌తో కలిపి ఐదు ఇల్లు ఇళ్ళు వున్న ప్రాంగణమది, త్రాగునీరుకోసం అందరూ అదే కాంపౌండ్‌లో ఉన్న కుళాయి వద్ద నీళ్ళు పట్టుకుంటారు ప్రతిరోజు ఉదయమే. కిశోర్ ఇత్తడి బిందెతో అక్కడి చేరి నీళ్ళు పట్టుకుంటున్నా  అతని ఆలోచనలు పనిమనిషి లక్ష్ముమమ్మ మీదకు మళ్లాయి. ’ఈ కాలంలో కూడ దెయ్యాలున్నాయని నమ్ముతున్నారా..?  అయినా చనిపోయిన వాళ్ళ అవ్వనే మనవరాలి ఒళ్ళొకి వస్తుందా..? ఎందుకు..? ’ఇలా పరివిదాలుగా ఆలోచిస్తున్నాడు. ఆ రోజు సాయింత్రం వూరి చివర్లో మనిషికి పట్టిన దెయ్యాలను విడిపించే మంత్రగాళ్ళ ప్రాంతానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ పెద్ద పెద్ద బండరాళ్ళతో కట్టిన కాంపౌండ్‌లో చాలా వరకు దిగువ మధ్యతరగతి, క్రింద తరగతి మహిళలే ఒళ్ళులో దెయ్యం దూరినట్లుగా జుట్టంతా విరబోసుకొని ఊగుతూ ఏవేవో గొణుగుతున్నారు. అక్కడున్న మంత్రగాడు ఒక మహిళవద్ద నించోని వేప మండలతో కొడుతూ ఏవేవో నోటికొచ్చిన మంత్రాలను చదువుతున్నాడు, బహుశ ఆ దెబ్బలు తాలలేకో లేక హిస్టీరియా ఎక్కువై ఏమోగాని మంత్రగాడు వేపమండలతో కొట్టేకొద్దీ ఇంకా గట్టిగా ఘీంకరిస్తున్నారు.
  కిశోర్‌లో అకస్మాత్‌గా ఒక అనుమానం తట్టింది. ’అవునూ ఈ దెయ్యాలు కేవలం ఆడవారికే ఎందుకు పడ్తాయీ..? అదీనూ కోరి..కోరి దిగువ మద్యతరగతి మనుషుల శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తాయి.. ఎందుకలా..? మగవాళ్ళకు పట్టినా చాలా తక్కువ మంది వున్నారక్కడ ! ఇక  పైవర్గాల వారికి అంటే ధనిక వర్గాల ఆడవారికి ఎందుకు పట్టవ్...? దెయ్యాలకు కూడ పేదలంటేనే లోకువ..? వాటికి కూడ ధనిక, పేద అంటూ తార తమ్యాలున్నాయా..? ’ ఇలా సాగుతున్నాయి ఆలోచనలు అతనిలో.
   అతనిలోని ఆ ఆలోచనలు నిలువనీయలేదు.. వెంటనే  లైబ్రరీకి వెళ్లి ’దెయ్యాలు మనుషులకు ఎందుకు పడ్తాయి..’ విషయాల మీద అప్పటి వరకు వారపత్రికలలో వచ్చిన కొన్ని వ్యాసాలు, మరికొంతమంది సైక్రియాటిస్ట్స్ మానసిక స్థితిగతులమీద ( హిస్టీరియ ) వ్రాసిన పుస్తకాలు చదివాడు. ఆ పఠనం వలన అతనిలో మెల్లిమెల్లిగా మరి కొన్ని ఆలోచనలు సంతరించాయి. రెండు రోజుల తర్వాత ఉదయమే పనిమనిషి లక్ష్ముమమ్మ వచ్చింది పనిలోకి.
 " ఏమ్ లక్ష్ముమమ్మ ఇప్పుడెలా ఉంది ఆరోగ్యం "  అడిగాడు కిశోర్.
పెదవిప్పకుండానే  ’ ఊ..ఊ ’అంటూ తలూపుతూ పైకి శూన్యంలోకి చూసుకుంటూ వంటింట్లోకి వెళ్ళిపోయింది. ఆమె వెళ్లిన వైపు చూస్తూ ఆలోచనలోకి వెళ్ళాడు కిశోర్..
    లక్ష్ముమమ్మ వయసు దాదాపుగా 45 దాక వుండొచ్చేమో..! వకుళ ఇంట్లో పనిమనిషి చేరే సమయానికి లక్ష్ముమమ్మకు పెళ్ళి అయి నాలుగు సంవత్సరాలై ఉంటుంది..! అప్పటికి ఇంకా కిశోర్ పుట్టలేదు ఆ యింట్లో. ఆమె వచ్చిన సంవత్సరానికి కిశోర్ పుట్టాడు.  పిల్లలేని లక్ష్ముమమ్మ కిశోర్‌ని చంకనేసుకొని తిరిగేది.. తన పిల్లాడిలాగే భావించేది.  మంచి రంగు వున్న మనిషి లక్ష్ముమమ్మ, కలవారింట్లో పుట్టి వుంటే మహరాణిలా ఉండిండేదేమో ఆమె దర్పం, ఆమె మేని ఛాయ చూస్తే అలానే అనిపిస్తుంది, మనిషి చాలా నెమ్మది ఎక్కవుగా మాట్లాడదు, ఎవరేమి కబుర్లు చెప్పినా చిరునవ్వుతో వింటూ వుంటుందేగాని వాటికి అవునని కాని కాదని అని కాని బదులు పలకదు, అందరి విషయాలు చిరునవ్వుతో వింటుందే కాని..ఒకరింట్లో మాటలు మరొకరి ఇంట్లో చెప్పదు, అందుకే ఆ వీధిలో లక్ష్ముమమ్మ అంటే చాలా మందికి ఇష్టం. అలాంటి లక్ష్ముమమ్మకు తర్వాతర్వాత మెల్లిగా కష్టాలు మొదలయ్యాయి.
    లక్ష్ముమమ్మ అవ్వ ( అమ్మమ్మ ) నుండి ఆమె అమ్మ, ఆమె కలసి ముగ్గురూ పనిమనుషులుగా పని చేస్తున్నారు ఆ వీధిలో. మూడు తరాల వారంతా పనిమనుషులుగానే వారి వృత్తి,  మేనమామ అయిన అమ్మ తమ్ముడినే అంటే లక్ష్ముమమ్మ అవ్వకు కూతురు తర్వాత చానా ఏళ్ళకు పుట్టిన  ఇద్దరి కొడుకుల్లో పెద్దవాడైనా రంగడుకు తన పెద్ద కూతురు కూతురైన లక్ష్ముమమ్మని ఇచ్చి పెళ్లి చేసింది, అంటె తన కుమారుడికి తన మనవరాలిని ఇచ్చి పెళ్లి చేసింది, రంగడు రిక్షా తొక్కుతూ జీవనం సాగిస్తున్నాడు మనిషి చాలా మెతక ( రౌడి రకం కాదు.లేదా కూసింత సున్నితత్వం అని కూడ అనొచ్చేమో ), అతను కూడ లక్ష్ముమమ్మ లాగే మాటలకన్నిటికి చిరునవ్వే సమాదానం ఇస్తూ వుంటాడు.
   లక్ష్ముమమ్మ వకుళ ఇంట్లో పని చేస్తుండగానే కిశొర్‌ తర్వాత రెండేళ్ళకు ఒక ఆడపిల్లకు జన్మనిచ్చింది, రంగడు కిశోర్, కిరణ్మయిలు పాఠశాలలకు వెళ్ళే వయసొచ్చేకాలానికి వారిని తన రిక్షాలో కాన్వెంట్‌కు తీసుకెళ్ళేవాడు. పెళ్ళి అయ్యి ఏడేనిమిదేళ్ళు గడిచినా పిల్లలు పుట్టలేదనే దిగులు తప్ప మరేమి కష్టాలు, బాదలు లేని సంసారం లక్ష్మమమ్మ, రంగడులది.  అయితే అప్పటి వరకు సాఫీగా సాగిన జీవన బతుకుబండి..! తర్వాత మెల్లిమెల్లిగా గతకుల బాట ఎక్కనారంబించింది, అది రంగడు రూపంలో. అకస్మాత్‌గా రంగడు ఎవరికీ కనపడకుండా మాయం అయ్యేవాడు.. ఎక్కడికి వెళ్తున్నాడో చెప్పడు, ఎక్కడున్నాడో కూడ సమాచారం ఇవ్వడు, ఓ మూడు నాలుగు నెలలకు తిరిగి ప్రత్యక్షమయ్యేవాడు, రంగడి అమ్మ, అక్క , లక్ష్ముమమ్మ ముగ్గురు ఏకమై గోల చేసినా ఉలకడు పలకడు..ఎంత బతిమాలినా ఎక్కడికెల్లింది చెప్పడు, చివరకు వకుళ, ఆమె భర్త కాస్త గట్టిగా అడిగితే  " ప్రకాశం, గుంటూర్‌ల వైపు వెళ్ళి వచ్చానని "  నొరువిప్పుతాడు.
  " అక్కడేం పని నీకు " అని అడిగితే
 " భవన నిర్మాణ కూలి పనులకు వెళ్ళా " నని చెబుతాడు.
 " మేస్త్రీ పనులకు వెళ్లినావా..? ఇక్కడ రిక్షా బాడుగలు బాగానే వున్నాయి కదా..! ఈ పని కంటే మేస్త్రీ పని కష్టతరమైంది కదా దానికెందుకు వెళ్లినావ్..? "  అడిగితే పలకడు,  బెల్లం కొట్టిన రాయిలా నించోని వుంటాడు. ఎంత అడిగినా ఉలకని పలకని మనిషితో  ’వీడింతే ’ అని అడగడం మానేసారు అందరు. తిరిగి తన మునపటి రిక్షా పని కొనసాగించేవాడు. రంగడు అదృశ్యమయిన కాలంలో ఇంటికి మగదిక్కులా రంగడి తమ్ముడు కిష్టప్ప వుండేవాడు, అతను తన అన్నలాగే రిక్షా తొక్కుతూ కుటుంబానికి అండగా వుంటూ అన్న ఒప్పుకున్న రోజువారి స్కూల్ పిల్లలని తీసుకెళ్ళే బాడుగలకు కిష్టప్పే దిక్కు అయ్యేవాడు.
   అలా ఒక నాలుగు నెలలు అన్ని పనులు సక్రమంగా చేస్తూవుండగానే రంగడు ఎవరికీ ఏమి చెప్పాపెట్టాకుండా మళ్లీ మటు మాయం..మొదట్లో కంగారుపడినా  తర్వాత్తర్వాత అతని ’మటు మాయాలు ’ సర్వసాదారణం కావడంతో అందరు అలవాటు పడిపోయారు. కాని ఒక్క లక్ష్ముమమ్మకే అతని ప్రవర్తన చాలా కష్టంగా వుంది, ’కడుపున ఒక కాయ కూడ కాయకపోయే.. ఈ మనిషికేమో ఆ ఊసే లేదు, మనిషి మాయం అయినప్పుడు మానసికంగా తోడు లేక మదన పడుతూ వుండేది, తను పని చేసే ఇళ్ళల్లోని అందరి సంసారాలలో కనపడే వారి ఆనందాలు, భార్యాభర్తల అనుభందాలు, పిల్లలతో జరిగే ఆటలు, ముచ్చట్లు, ఇవేవి తన జీవితంలో లేవనే విషయం తనకి స్పష్టంగా కనపడసాగింది. లక్ష్ముమమ్మకు తన తల్లి వద్ద కంటే అవ్వ వద్దే చాలా చనువు, అలా రంగడు చెప్పాపెట్టాకుండా పోయినప్పుడల్లా తన బాదనంత  అవ్వ వద్ద వెలిబుచ్చేది. అక్కడే ఒక శ్వాంతన పొందేది. ఇలా సాగుతున్న జీవితంలో ఒక మంచి తరుణాన లక్ష్ముమమ్మ గర్భందాల్చింది. అది ఇంటిల్లిపాదికంతా ఆనందాన్ని ఇచ్చింది, పిల్లలు పుట్టిన తర్వాతయిన రంగడిలో మార్పు రావచ్చని  అందరి ఆశ. కొన్నాళ్లకు ఒక ఆడపిల్లను కన్నది లక్ష్ముమమ్మ. రంగడి ఆనందానికి హద్దులేవు..ఇన్నాళ్లకు తనొక  ’మగాడి ’ని నిరూపించబడ్డాను అన్న ఆనందం అతనిది. గతంలోలా ఇప్పుడు  ఇంటినుండి చెప్పకుండా పోవడం జరగలేదు పాప పుట్టిన తర్వాత రంగడి విషయంలో. లక్ష్ముమమ్మకే కాక స్కూల్ పిల్లల రిక్షా బాడుగలు ఒప్పుకున్న వారికి కూడ రంగడిలోని మార్పు స్థిమిత పరిచింది
    ఒక సంవత్సరం గడిచాక రంగడు మళ్లీ మొదలెట్టాడు వెళ్లిపోవడం.., ఈ సారి మునపటిలాగ మూడు లేక నాలుగు నెలలకు తిరిగిరావడంలా కాకుండా ఏకంగా సంవత్సరం తర్వాత కనపడుతున్నాడు. ఇంట్లో అందరూ గొడవపడటమే అతనితో, అప్పుడు మాత్రం ఇక వెళ్లను అంటాడు, మళ్లీ ఒక నెలకే మటుమాయం, తర్వాతెప్పుడో సంవత్సరానికో లేక రెండేళ్ళకో కనపడతాడు.. అతనితో గొడవపడి..పడి అందరికీ విసుగెత్తి చివరకు వదిలేశారు ఎలాగైనా తగలడనీ అని. అలాంటి సమయంలో లక్ష్ముమమ్మ మరది కిష్టప్పనే కుటుంబానికి తోడు, ఆ తోడు చివరకు మానసికంగా లక్ష్ముమమ్మకు కూడ ఆసరా అయ్యింది, కిష్టప్ప కూడ ’వదినా..వదినా ’ అంటూ లక్ష్ముమమ్మ చెప్పే పనులన్నిటికీ తలూపుతూ తిరిగేవాడు. రంగడు లేని లోటుని అలా పూడ్చుకునేది లక్ష్ముమమ్మ.
   ఆ ఆనందం కూడ ఎన్నాల్లూ..? ఒక శుభముహుర్తాన కిష్టప్పకు ఒక సంబందం చూసి పెళ్ళి చేశారు కుటుంబ పెద్దలు. అంతే ఆ సంఘటనను అంత త్వరగా జీర్ణించుకోలేకపోయింది లక్ష్ముమమ్మ, తమ జీవితాంతం అతను తోడు వుంటాడని గాని..ఏదో ఒకరోజున తన మరది పెళ్ళి చేసుకొని ఒక ఇంటివాడవుతాడని స్పృహ వున్నా...! పెళ్ళి చేసుకొని తన పరది నుండి వెళ్ళిపోవడమన్నది అంత సులభంగా అంగీకరించలేక పోయింది ఆమె. మళ్లీ ఇప్పుడు తిరిగి తన శూన్యమే తనకు దిక్కు అయ్యింది. పెనిమిటి ఎప్పుడొస్తాడో తెలియదు, అస్సలు... వస్తాడో రాడో కూడ తెలియదు, తన చుట్టూ వున్న అందరి జీవితాల్లో నూరు శాతం ఆనందం లేకపోయినా తనలాంటి జీవితమైతే కాదు. ’భర్త, పిల్లలు..గొడవలు..అనందాలు..సుఖాలు, ఎక్కడికైనా సరే భర్తతో కలిసి వెళ్ళడాలు వున్నాయి అందరికీ ’ఈ భావన ఆమెలో అలజడి రేపసాగాయి. మునపటిలా ఆమె మొహంలో వున్న ’చిరునవ్వు ’ రోజు రోజుకు సన్నబడింది.. కొన్నాళ్ళకు పూర్తిగా ముభావాన్ని ఆశ్రయించింది.
  ఇలాంటి తరుణంలోనే లక్ష్ముమమ్మకు మరో విధ్యుత్‌త్ఘాతం... ’అవ్వ ’ మరణ రూపంలో తగిలింది.  చిన్నప్పటినుండి తనకున్న ఏకైక ఆత్మీయురాలు  అమ్మమ్మ దూరం మరింత కృంగదీసింది. జీవితాంతం తోడు అనుకున్న భర్త ఉనికి ఏమిటొ కూడ అర్థం కాని పరిస్థితి, శారీరక, మానసిక సుఖాలు ఏవి లేవు, ఉన్న ఒకరిద్దరు ఆత్మీయులు కూడ తనను ఒంటరి చేసి వెళ్ళిపోయారనే భావన. వున్న ఒక్క కూతురిని చూసుకుంటూ బతుకుతున్నా... మగతోడు లేని జీవితాన్ని భరించలేకపోతున్నది. ఆ విషయంలో లోలోపలే మధనపడుతున్నది. ఒక్కో సమయంలో ’హిస్టీరియా ’ లా అరిచేది. ఇళ్ళల్లో పనులకెళ్ళినప్పుడు మౌనంగా ఉంటూ అక్కడి పనులన్నీ చేస్తున్నది, ఇంటికి రాగానే మళ్లీ అవే ఆలోచనలు.. అంతే ఒళ్ళులోకి ఏదో ఆవహించినట్లు అరుపులతో గోల చేసేది..మొదట్లో అది అర్థం కాకపోయినా మెల్లిగా చుట్టుపక్కల వున్న వాళ్ళు అది గమనించి  ’దెయ్యం ’ పట్టింది లక్ష్ముమమ్మకు అని ప్రచారం చేశారు.. ఆ దెయ్యం ఎవరో కాదు లక్ష్ముమమ్మ ’అవ్వ ’ నే అని ఒక నిర్ణయానికొచ్చి అవే మాటలు లక్ష్ముమమ్మ ’హిస్టీరియా ’ గా కేకలు పెడ్తున్న సమయంలో ఆమె నోటి నుండే పలికించారు. అది మొదలు... వారంలో రెండు మూడు సార్లు వాళ్ళనుకొనే దెయ్యం వచ్చేది లక్ష్ముమమ్మ ఒళ్ళోకి.
  దెయ్యమనే హిస్టీరియా మహమ్మరి వలన చాలా మంది తమ ఇళ్ళల్లోకి పనులకు రానిచ్చేవారు కాదు..చివరకు వకుళ ఇంటితో పాటు మరో ఇంటికి మాత్రమే ఆమె పనులోకి వెల్తున్నది. లక్ష్ముమమ్మ మొగుడు తర్వాత కనపడలేదు, అసలు బతికే వున్నాడా.. లేడా..? విషయం కూడ తెలియదు.  కొన్నేళ్ళ తర్వాత వకుళ ఇంట్లో కూడ పని  మానేసింది.
   కిశోర్ ఉద్యోగ రిత్యా బెంగళూర్‌లో స్థిరపడ్డాడు. అప్పుడప్పుడు వూరికి వచ్చినప్పుడు...తనకు గుర్తుకొచ్చినప్పుడల్లా వకుళని అడుతూవుండేవాడు ’అమ్మా లక్ష్ముమమ్మ కనపడట్లేదు అసలు వున్నదా లేదా..ఎప్పుడన్న మనింటి వైపు వస్తున్నాదా..? "
  " ఏమోరా అస్సల్ కనపడలేదు..ఏమయ్యిందో ఏమో మరి "  వకుళ సమాదానం.
వున్న ఒక్క కూతురు కూడ ఇంటర్‌మీడియట్ చదువుతూండగానే ఒక తోడుని వెతుక్కొని చెప్పాపెట్టకుండా లక్ష్ముమమ్మను ఒంటిరి చేసి వెళ్లిపోయింది.
 ఒక సారి బెంగళూర్ నుండి తనూరికి వచ్చిన సందర్బంలో కిశోర్ బజార్లో వెల్తున్నసమయంలో లక్ష్ముమమ్మ ఎదురుపడింది, దూరంగా వస్తున్నప్పుడే చూశాడు కాని సరిగ్గా పోల్చుకోలేదు ఆమె అవునా కాదా అని చూస్తున్నాడు.. ! జుట్టు అంతా తైలం లేకుండా ఎండిపోయి రేగిపోయి వున్నది ముఖంలో మునపటి కళ లేదు, చర్మమంతా పీక్కుపోయి ఎముకలకు అతుక్కుపోయింది ఇప్పుడు నిజంగా ఆమే ఒక ’దెయ్యం ’ లా కనపడుతున్నది. కట్టుకొన్న చీర కూడ మాసిపోయి వున్నది..ఎప్పటిదో అది.  దగ్గరకొచ్చాక  పలకరించాడు కిశోర్.
 " లక్ష్ముమమ్మ బాగున్నావా..? "
" ఎవరూ "  అంటూ కిశోర్ మొహంలోకి చూసింది.. కాని మనిషిని గుర్తుపడుతున్నట్లుగా చూడట్లేదు ఏదో శూన్యంలోకి చూస్తున్నట్టుగా వుంది.
 " నేను వకుళ కొడుకుని.. కిశోర్‌ని "
 " ఆ బాగున్నావా నాయనా..? పిల్లలెంతమంది.. ? "  అలా అడగడంలోనే కిశోర్‌కి అర్థమయ్యింది ఆమె తనని గుర్తుపట్టలేదని
ఇంటికి పిలిచి ఆమెకు ఒక మంచి చీర ఇద్దామనుకొని చెప్పేలోపలే కిశోర్‌ని దాటుకొని ఏదో గొణుక్కుంటూ వెళ్ళిపోయింది లక్ష్ముమమ్మ. కిశోర్ పిలిచినా వినపడనట్లే వెళ్ళిపోయింది. అసలు బయట ప్రపంచంతో సంబందం లేని మనిషిలా వున్నది ఆమె ప్రవర్తన.  ఒక నిట్టూర్పు విడిచి కదిలాడు అక్కడ నుండి కిశోర్.
 

                                                                 దేవుడు ( దేవత )

                " టైమ్ అయిపోతున్నది ఇంకా టెంకాయి కొట్టలేదా..?  ..ఇప్పటికే చాలా లేట్ అయ్యింది..ఇప్పుడు బయలుదేరితే మైసూర్‌కి ఎప్పటికి చేరుకుంటామో..ఊ..తొందరగా కానివ్వండి " అంటూ పెళ్ళి బస్సు వద్ద నుంచి వాసు ఇంట్లోకి వెళ్ళాను.
 వాసు తండ్రి నారాయణస్వామి ఎదురుపడ్డాడు నాకు.  " ఎంటి అంకుల్ ఇంకా తెమలలేదా.. ఇప్పటికే సమయం 12 గంటలు కావస్తున్నది " అన్నాను
" లేటైనా పర్లేదులేరా..! ఎలాగు ఘాట్‌రూట్‌లో వెళ్ళాలి మనమెళ్ళే సమయానికి  దొంగలు కూడ బాగా నిద్రపోతూవుంటారు "  అన్నాడు నారాయణస్వామి
’అబ్బా ఈయన చాదస్తంతో చస్తున్నాం కదరా బాబూ ’ మనసులో గొణుగుకుంటూ లోపలికెళ్ళి పెళ్ళివారినందరిని తొందరపెట్టాను.
     వాసు నా చిన్ననాటి స్నేహితుడు, వాసు కుటుంబసబ్యులతో కూడ చిన్నప్పటినుండి సాన్నిహిత్యం వుంది, మొత్తానికి వాసు ప్రేమ వివాహం చేసుకుంటున్నాడు..అదీను ఎవరినో తెలుసా..? వాడు చదివిన కాలేజి లెక్చరర్‌ని ప్రేమించి పెళ్ళి చేసుకుంటున్నాడు. వీడి ప్రేమ విషయం మొదట మాకు తెలిసినప్పుడు " అరె ఏమయ్యిందీ ఒక మనసుకు రెక్కలొచ్చి ఎగిరిందీ.." సినిమా గుర్తుకొచ్చింది. తర్వాత  తన ప్రేమ విషయం విన్న వాసు నాన్న నారాయణస్వామి  " హట్.. నేనీ పెళ్ళికి ఒప్పుకోను.." ఎస్వీయార్ టైప్‌లో అరిచాడు, అందుకు వాసు " మా బందం ఇప్పటిది కాదు.. ఎప్పటినుండో వస్తున్న జన్మజన్మల బందం.., ఈ జన్మలోకూడ ఈ బందం అలాగే కొనసాగిస్తాను మీరు కాదన్నా సరే నేను ఇంట్లోనుండి బయటకు వెళ్తాను మీ ఆస్తి కూడ వద్దు నాకు "  అంటూ చివర్లో పలికిన " ఇంట్లోంచి వెళ్తాను " అన్న పదం మరీ నొక్కి వక్కానించాడు వాసు అమ్మకు బాగా వినిపడేట్లుగా. అలా ఒక సినిమాటిక్ మేలో డ్రామ పండించాడు. ఆ దెబ్బతో నారాయణస్వామి ’పులి వేషం ’వేశాడు. కాని వాసు అమ్మగారికి నారాయణస్వామి మీద కన్నా కొన్ని వేల టన్నుల ప్రేమ తన సుపుత్రుడు మీద వుంది. అందులోను " ఇంట్లోంచి వెళ్లిపోతాను " అన్న సుపుత్రుని మాటలు ఆమెని కలచివేశాయి. ఆ డైలాగ్స్ కావాలనే వాడాడు వాసు. కొడుకు ప్రేమ వ్యవహారం ఇష్టం లేకపోయినా సుపుత్రుని మీద ఉన్న మమకారం కష్టంగానైనా ఒప్పుకునేలా చేసింది. ఇంకేముంది హోండిపార్ట్‌మెంట్ ’పులితోక ’ను మెలితిప్పింది..అంతే నారాయణస్వామి ’మ్యావ్ ’ అనక తప్పలేదు. వాసు ప్రేమించిన అమ్మాయి తెలుగువారైనా..తరాల వారు ఉద్యోగరిత్యా  అప్పుడెప్పుడో మైసూర్ వెళ్ళి స్థిరపడ్డారట. అక్కడే పెళ్ళి చేస్తున్నారు.
     ఈ పెళ్ళి నారాయణస్వామికి ఇష్టం లేదు కాని తల్లి,కొడుకు కలిసి ముహర్తాలు పెట్టేశారు, ఏం చేస్తాడు... తప్పదన్నట్లు ఒప్పుకున్నాడు కాని అయిష్టత బాగా కనపడేది ఆయన ప్రవర్తనలో.. అందులోనూ కాస్త తొందరగా బయలుదేరుదాం అంటే ఆయనకున్న చాదస్తంతో ఒప్పుకోలేదు..లేట్‌గా బయలుదేరితే ఘాట్‌‍రోడ్ దగ్గరకు వెళ్ళే సమయానికి తెలవారుతూ వుంటుంది ఆ సమయంలో దారి దోపిడీ దొంగల భయం ఉండకపోవచ్చని ఆయన ఆలోచన. కడప టౌన్ దాటాక రాయచోటి వద్ద పెద్ద ఘాట్ రోడ్ వుంది, రాత్రి సమయాలలో అప్పుడప్పుడు అక్కడ దొంగతనాలు జరుగుతూ వుంటాయి, అందునా పెళ్ళి బస్సులనగానే కాచుకొని వుంటారు. అదీ ఆయన భయం.. దానికి విరుగుడుగా పెళ్ళికి బయలుదేరే బస్సులో సీట్స్ కింద ఇనుప రాడ్స్, ఈట కట్టెలు అప్పటికే పెట్టేసుకున్నాము మా యువతరమంతా..! ఘాట్‌రోడ్స్‌లలో పెళ్ళి బస్సుల ప్రయాణమనగానే అలా ’అన్నిటిని ’ సిద్దం చేసుకోవడం మాకలవాటే ఎప్పుడూనూ.
      మొత్తానికి అన్ని పూజా కార్యక్రమాలు ముగించుకొని బయలు దేరింది పెళ్ళి బస్సు. మద్యవయస్కులు, స్త్రీలు, ముసలి ముతకా మద్యన ఓ 15 మంది యువతరం అయిన మేము గోల గోల చేస్తూ.. మద్యలో అంతంక్ష్యరి పాడుకుంటూ తెలవారే దాక మా ప్రయాణం కొనసాగించాము. తర్వాత అలసిపోయి ఓ మూడుగంటల్లు నిద్రపోయాక నాకు మెలుకవ వచ్చి చూస్తే ఇంకా బెంగళూర్‌ చేరలేదు బస్సు..’ఏంటయ్యా. ఇది ’ అంటూ బస్సు డ్రైవర్‌ని అడిగితే  " సార్ ఈ బస్సు చూట్టానికి బయటకు కొత్తది కనిపిస్తుంది కాని లోపల పాత ఇంజన్ బిగించాడు ఈ బస్సు ఓనర్ " బదులిచ్చాడు డ్రైవర్. మా బస్సు వేగానికి ఎద్దుల బల్లు కూడ మమ్మల్ని క్రాస్ చేసి పోతున్నాయి..అంతటి గొప్ప వేగంగా పోతున్నది బస్సు. చివరకు సాయింత్రానికి 5 గంటల లోపలే మైసూర్ చేరుకున్నాము.
    అందరు కాలకృత్యాలు తీర్చుకొని ఒక గంట కునుకేసాక, పెళ్ళికొడుకైన వాసుని పెళ్ళి మంటపంలో వదిలి మిగతా జనమంతా కలిసి ’చాముండీ హిల్స్ ’కి బయలుదేరాము డొక్కు బస్సులో. సిటిలో నుండి చాముండీ హిల్స్‌ని ఎక్కనారంబించింది బస్సు.. నేను డ్రైవర్ వద్ద కూర్చొని బాతాకాని కొడ్తున్నా... ఇంతలో  " ..ఓ...ఓ...  ఆపండిరా..ఓ.ఆ..ఓ..ఆ.."  ఆడవారి గుంపు నుండి పెద్ద ప్రళయంలా  అరుపులు వినిపించాయి. ఒక్క సారిగా అందరూ ఉలిక్కి పడ్డారు. ఏమిటా అని చూస్తే వాసు తరుపు బందువైన 50 ఏళ్ళ ఆవిడ సీట్‌లోనుండి లేచి హిస్టీరియాలా అరుస్తున్నది..." రేయ్ నేను చాముండినీ..బస్సు ఆపండ్రా...ఓ..ఓ.." అంటూ ఊగిపోతున్నది.
ఆమెని చూసి బెదిరిన వాసు తల్లి  " ఒరేయ్..ఒరేయ్.. బాసు ఆపించు..రా.." నాకు చెప్పి..పక్కకు తిరిగి  "నిమ్మకాయలుంటే చూడండి ఎవరి దగ్గరన్నా.. కుంకుమ, పసుపు కావాలి "  అడుగుతున్నది. 
 ఒకటి రెండు క్షణాల్లో నాకు విషయం అర్థమై.. రాబోయే ప్రమాదాన్ని పసిగట్టి.. బస్సు డ్రైవర్‌ వైపు తిరిగి  " అర్రె బాబు ఎవరేమి చెప్పినా బస్సు ఆపకు.." ఆర్డేసి ఒక్క అంగలో హిస్టీరియాలా ఊగుతున్న ఆవిడ దగ్గరకు వెళ్లాను అప్పటికే అందరూ నిమ్మకాయలు, కుంకుమ,పసుపుల కోసం వెతుకుతున్నారు..అవెక్కడ దొరుకుతాయి ఈ బస్సులో.. ఇది కేవలం చిన్నపాటి ప్రయాణం..అందరూ గాబరా పడ్తున్నారు. హిస్టీరియా వచ్చిన మనిషేమో ఆగట్లేదు.. పెద్ద కేకలు వేస్తున్నది వెంటనే నేను అందుకున్నాను..
 " యెహే  ఆపండి..మీ గోల దుర్గా మాత లేదు గిర్గామాత లేదు "  అంటూ ఆమె కంటే గట్టిగా కేకలేశాను.
కాని వాసు తల్లి గారు నా వైపు తిరిగి  " ఒరే నాయనా దుర్గామాత ఒళ్ళులోకి వచ్చిందిరా.. ఆమెను శాంత పరచాలి లేదంటే ఆగ్రహిస్తుందిరా.. నీకు పుణ్యముంటుంది బస్సుని ఆపరా "  బ్రతిమాలుతున్నది.
నాకు దుర్గామాత ఆగ్రహం కంటే ముందుగా బస్సు పరిస్థితి మీద నాకు అనుమానం వున్నది.. నా అనుమానాన్ని బలపరుస్తున్నట్టుగానే " బస్సు ఆపకుండ ఎలాగైనా కాపాడు " అన్నట్టుగా వున్నాయి నావైపు చూస్తున్న డ్రైవర్ చూపులు
ఆమెకు వత్తాసు పలుకుతున్న ఆడవారి వైపు తిరిగి " ఇప్పుడు బస్సు ఆపితే అంతే..ఈ బస్సుకు సరిగ్గా బ్రేకులు కూడ లేవు..కొండ మీద నుండి కింద పడి ప్రమాదం జరగొచ్చు లేదా.. ఒక్క సారి బస్సు ఆగితే మళ్లీ స్టార్ట్ అవ్వదు, అందరం కలసి బస్సును తోసుకుంటూ పైకి చేరాలి "  అరిచాను గట్టిగా.
 అంతే అంతవరకు హిస్టీరియా మనిషికి వత్తాసు పలుకున్న వారంతా ఒక్క సారిగా సైలంట్ అయిపోయారు ఎవరూ నోరు మెదపలేదు.. దుర్గామాతను శాంతపరచే కార్యక్రమం కన్నా ముందు తమను తాము ప్రమాదంలొ పడకుండ చూసుకోవాలి అన్న స్పృహ వారిలోకి వచ్చింది. విచిత్రమేమిటంటే అంతవరకు హిస్టీరియాలా అరుస్తున్నా ఆ ఆడ మనిషి కూడ సైలంట్ అయిపోయి ’బిక్క మొహం ’వేసుకొని కూర్చోని వున్నది.
  నా మాటలతో వాసు తల్లిగారికి ఏమి చేయాలొ పాలు పోక నావైపు తిరిగి  " రేయి నీవు చానా అసాద్యుడివిరా తండ్రీ....చెప్పిన మాట విననే వినవు " నింద మోపింది.
 " బస్సు పరిస్థితి ఆలోచించండి ముందు..ఇలాంటి సమయంలో బస్సు ఆపి నిమ్మకాయలు, కుంకుమ, పసుపు కోసం ఎక్కడ వెతుకుతారు..?  అవన్ని దొరికే ప్రాంతామా ఇది..? ఒక్క సారి బయటకు చూడండి  ఎలా వుందో నిర్మాణుషంగా...అందులోను చిమ్మచీకటి..ఏటవాలుగా వున్న కొండ ప్రాంతం..! బస్సు ఆగితే ఇంకేమన్న వుందా...? ఈ లోపల బస్సు స్టార్ట్ కాక వెనక్కి పోతే పరిస్థితి ఏంటి..? దుర్గామాత ఇప్పుడు ఒక్కరి ఒళ్ళులోకి మాత్రమే వచ్చింది.. అదే బస్సు ప్రమాదం జరిగితే అందరం కట్ట కలసి ఏకంగా దుర్గామాత వద్దకు చేరవచ్చు..! మరేమంటారు ఆపుదామంటారా బస్సు.... చెప్పండి ..? "  అని అడిగాను.
 ఆ మాటతో అందరూ మౌనాన్ని ఆశ్రయించారు.  జరగాల్సిన సంఘటన ఆగిపోయినందుకు ’హమ్మయ్యా ’ అనుకున్నాడు బస్సు డ్రైవర్. బస్సు అవసోపాలు పడుతూ మెల్లిగా కొండ ఎక్కుతున్నది..! బస్సులోని వాతావరణం గంబీరంగా వున్నది,  ఖాలీగా ఉన్న కుర్చీ చూసుకొని అందులో కూర్చున్నాక తలెత్తి అంతవరకు హిస్టీరియాలా అరిచిన ముసలావిడ వైపు చూశాను. ఆవిడ నావైపే చూస్తున్నది. ఆమె కళ్ళ కింద ముడతలు పడ్డ చర్మం ఆమె అనుభవాల్ని చెబుతున్నది.. ఆ కళ్ళలో చూస్తుంటే  " కనీసం ఈ చిన్నపాటి ఆనందాన్ని లేకుండా చేస్తావా నాకు "  అని ప్రశ్నిస్తున్నట్లున్నాయి ఆమె చూపులు. నాలో చిన్నగా అంతర్మధనం..నేనేమన్న తప్పు చేశానా..? లేదే..!! ఇప్పుడున్న పరిస్థితుల్లో నేను చేసిందే కరెక్ట్. మిగతా సమయాల్లో నేను అలాంటి విషయాల్లో జోక్యం చేసుకోను..! నిజమే ఆమెకున్న ఈ చిన్న పాటి ఆనందానికి ప్రస్థుత పరిస్థితిలో అడ్డం పడ్డాను. తప్పదు మరి..! నాకు ఆవిడ గురించి.. ఆమె వెనుక వున్న బాదలు గురించి కూడ అవగాహన వున్నది.
    వాసు తల్లిగారి తరుపన దూరపు బందవైన ఆ ముసలావిడ పేరు వసంత, కడపకు 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో వున్న రాజంపేట వూరు తనది. 16 ఏళ్ళకే పెళ్ళి అయి రెండేళ్ళు కాపరం చేశాక ఆమె భర్త సుబ్బరాయుడు గల్ఫ్ దేశాలైన కువైట్‌కి వెళ్లాడు బతుకు తెరువుకోసం. సహజంగా కరువు ప్రాంతమైన రాజంపేట ప్రాంతంలోని యువత, పెళ్ళి అయిన మగవాళ్లు, స్త్రీలు ఉపాధికోసం అరబ్ దేశాలకు వలస వెళ్లడం ఒక ఆనవాయితి. ఆ వూరిలో కువైట్‌నగర్, దుబాయ్ కాలనీలంటూ కొన్ని ఏరియాలు కూడ వున్నాయి.
   అలా ప్రవాసంలో వున్న సుబ్బరాయుడు పని చేస్తుంటే ఇక్కడ వున్న ఊరిలో తనొక్కతే సంసార సాగారాన్ని ఈదుతుండేది. రెండేళ్ళకో లేక మూడేళ్ళకో ఒక సారి వచ్చి రెండు మూడు నెలలు ఇండియాలో ఉండి వెళ్ళేవాడు వసంత భర్త. భర్త లేని కాలమంతా జీవితం దుర్లబంగానే వుండేది.. ఎన్ని దినారాలు అక్కడ నుండి పంపినా ఆర్థికమైన బలమొక్కటే సరిపోదుకదా..? జీవిత భాగస్వామి లేని లోటు తీర్చలేనిది. పిల్లలు కూడ లేని జీవితం తనది, అందునా భర్త దూరంగా ఉన్నాడనగానే ఆడ మనిషిమీద డేగ కళ్ళు పడటం సర్వసాదారణం వాటినన్నిటిని ధైర్యంగా ఎదుర్కొంటూ దాదాపుగా 12 ఏళ్ళు నెట్టుకొచ్చింది జీవితాన్ని ఒంటరిగా.
   12 ఏళ్ళ తర్వాత ఒక రోజు అకస్మాత్‌గా ఒక మళయాల అమ్మాయిని తోడూగా వెంటబెట్టుకొని కువైట్ నుండి వూర్లోకి దిగాడు. నేరుగా తనంటికి రాలేదు బయట లాడ్జీలో దిగి ఒక రోజంతా తిరిగి ఇల్లు చూసుకొని అందులో సంసారం పెట్టాడు ఆమె భర్త. ఈ సంఘటన శరఘ్ఘాతంలా తగిలింది వసంతకు. 12 ఏళ్ళు ఒంటరిగా భర్త కోసం ఎదురుచూస్తూ, ఎన్నో రాత్రులు నిదురపట్టక.. ఎన్ని అవస్థలు పడ్డదో...! ఏన్నెన్నో ఊహలను ఊహించుకుంటూ తన పెనిమిటీ గురించి ఆలోచిస్తూ బతికన జీవితానికి విలువే లేకుండా పోయందనిపించింది ఆమెకు. ఆ మనిషితో తన స్థితి గురించి అసలు ఏమని మాట్లాడాలో..ఎలా మొదలెట్టాలో.. అర్థం కాని అయోమయ పరిస్థితి. ఆకలి చూపుల నుండి తనను తాను కాపాడుకోవడానికి ఎంత శ్రమ పడిందో..!! నిద్రపట్టని రాత్రిల్లు తనను తాను సంబాలించుకోవడానికి ఎన్నెన్ని అవస్థలో..! తన ఆశలు, కన్న కలలు, వేదనా భరితమైనా విరహ వేదనా చెప్పినా అర్థమవుతుందా అతనికి..! అతని సమక్షం లేకుండా 12 ఏళ్ళు పాటు గడిపానే..కాని... అతను ఏ కాస్త తోడు లేని బ్రతుకును కూడ భరించలేక వెంటనే ఒక తోడును వెతుక్కున్నాడు..! ఆ విషయమే భరించలేకపోతున్నది. ఇంత జరిగినా తన చూట్టూ వున్న బందువులు కూడ అతనినే సమర్థిస్తున్నారు..అందుక్కారణం  డబ్బు..!  " జరిగిందేదో జరిగిపోయింది గొడవ పడకుండా సర్దుకుపోవాలి.. జీవితం అంటే ఇదే ..ఇలాగే వుంటుంది. తప్పదు రాజీ పడాలి "  వసంతకే హితబోదనలు చేశారు.
  చివరకు రాజి పడక తప్పలేదు.. కారణం.. వసంతకి ఆర్థిక స్వేచ్చ లేదు, కనీసం సంతోషంగా గడపడానికి పిల్లలు కూడ లేరు.. పిల్లలు పుట్టే వయసు దాటిపోయింది ఆమెకు. ఏదో బతుకుతున్నా అంటే బతుకుతున్నా అన్న రీతిలో వుంది వసంత జీవితం. ఎక్కువ కాలం మళయాల అమ్మాయితోనే గడిపేవాడు...  అక్కడి ఇంట్లోనే పిల్లలు కూడ పుట్టుకొచ్చారు.. మెల్లి మెల్లిగా మళయాల అమ్మాయి సంసారమే గుర్తింపు పొందిన కుటుంబంగా మారింది.  వాళ్ల పిల్లలు కూడ పెద్దవారైయ్యారు.. ఆ సమయంలోనే ఒక రాత్రి గుండెపోటుతో భర్త మరణించాడు.. వున్న ఒక బందం కూడ పోయింది. ఇప్పుడు పూర్తిగా మళయాల కుటుంబమే  అఫిషయల్‌గా అన్ని కార్యక్రమాలు జరిపించారు.. ఏమి చేయాలన్నా వారినే సంప్రదించేవారు.. చివరకు ఎవరికి ఏమి కాని తనొక అనాధ అయ్యింది.. ఒక్క సారి గడచిన తన జీవితాన్ని తిరిగి వెనక్కి చూసుకుంటే తన జీవితంలో అంత శూన్యమే కనపడుతున్నది, ఏ ఆనందాలు కాని గుర్తించికోతగ్గ సంఘటనలు కాని లేవు. కనీసపు ఒకరి భార్యను అనో లేక మనిషిని అనో గుర్తింపు కూడ లేదు..వయసు పెరిగే కొద్ది చుట్టూ వున్న ప్రపంచం కూడ వీరిని పరిగణలోకి తీసుకోవడం మానేస్తుంది.. అదింకా వసంతను బాద పెట్టేది..మెల్లి మెల్లిగా తనో ట్రాన్స్‌లో ఉన్నట్లుగా ప్రవర్తించడం మొదలెట్టింది.. అది ఎంత వరకు వచ్చిందంటే... తనలోకి ఒక దేవత ఆవహిస్తున్నది..అని...అది ముదిరి..ముదిరి తనో దేవత అనే విదంగా హిస్టీరియాలా ప్రవర్తించసాగింది.. అదే చుట్టుపక్కల అమ్మలక్కలకు అలవాటయ్యింది. ఎప్పుడంటే అప్పుడు  పూనకం వచ్చినట్లూ ఊగిపోయేది.. అందరు తనను మొక్కుతూ..నిమ్మకాయలు.. నోట్లో కుక్కుతూ  " అమ్మా తల్లి.. శాంతించు..శాంతించు..ఏమి కావాలి తల్లీ " అంటూ తనను బతిమాలుతూ ఊగిపోతుంటే.. అందులో తన ఆనందాన్ని..సంతృప్తిని, గుర్తింపుని వెతుక్కోసాగింది వసంత.
       అసలు వసంత జీవితం ఆమె ప్రమేయం లేకుండానే కొనసాగింది.. ఒక్క వసంతే కాదు మన ప్రపంచంలో చాలా మంది జీవితాలు కూడ అదే విదంగా వుంటాయి, మనుషుల జీవితాలను చుట్టు వున్న ప్రపంచం, సంఘమే నిర్దేశిస్తుంది. వాళ్ళు ఎలా బతకాలి..ఏవిదంగా జీవించాలి, వాటికి ఆచారాల పేరుతో నియమాలు, చట్రాలను బిగించి ఒక నమూనాని తయారు చేసి పెడుతుంది అంతే అది నచ్చినా నచ్చకపోయినా చచ్చినట్లు అందరూ పాటించాల్సిందే. అలా పాటించిన వారిని  " దూషిస్తుంది, బహిష్కరిస్తుంది, సంఘ వ్యతిరేకి అంటుంది.. సంస్కృతిని కించపరుస్తున్నారు అని ఆరోపిస్తుంది, లోకమంతా ఒక దారి అయితే నీది ఉలిపిదారినా అని వెక్కరిస్తుంది..అవహేళన చేస్తుంది.
  కొద్దిగా వసంత జీవితాన్నే లోతుగా చూస్తే.." ఆమెకు తెలీకుండానే ఎవరో నిర్దేశించిన చట్రంలో బిగింపబడింది..’ పలానా నమూనా లాగ బతుకు సాగిస్తేనే  అదొక అద్భుతమైన జీవితమని,సమాజానికి అంగీకారమైన బతుకు అని దానికే అంతులేని గౌరవాలు, గుర్తింపులున్నాయనే భావనలో వుండిపోయింది.. అలాంటి జీవనం లేకుండా జీవించడం అన్నది ఆమోదయోగ్యమైనది కాదనే అపోహలో వుండిపోయింది. అసల్లాంటి జీవితం లేనిదే జీవితం కాదు అన్న భావజాలంలో కొట్టుకపోయింది. తనకో భర్త వున్నాడన్న భావన, గుర్తింపు తనకో ఆభరణం అనుకున్నది. పిల్లలు, సంసారం ఇవన్ని లోకంలో జరిగే సహజ సిద్దమైన పరిణామాలు అన్న భావనలో వుండి పోయింది.. ! అవి లేని జీవితం ఒక జీవితమేనా.. అని సందేహం ఆమెలో..! అవి జీవితంలో ఒక భాగమే కాని అవే జీవితం కాదు అన్న సత్యం తెలుసుకోలేకపోయింది. ఒక్క సారి ఆమె భర్త విషయమే గమనించండి..! అతను తనకిష్టమొచ్చినట్లు జీవించాడు.. సంఘం నిర్దేశించిన కట్టుబాట్లు, నియమ నిబందనలను తుంగలో తొక్కాడు..తనకు నచ్చిన విదంగా నడుచుకున్నాడు..! తనకున్న బాద్యతలని విస్మరించాడు, మరెవరు అతన్ని ఆక్షేపించలేదు..!
   మరి అలాగే వసంత కూడ భర్త అనే ఉనికి ఉంటేనే జీవితమా..? లేకుంటే లేదా...? భర్త లేకుండా తన జీవితం తాను జీవించలేదా...? అని తనను తాను ప్రశ్నీంచుకోలేదు... !  అదే ఉత్పన్నమై వుండుంటే తనో హిస్టీరియా పేషంట్‌లా మారుండే అవకాశాలుండేవి కావు..! తన జీవితం తనిష్టం తనకు నచ్చినట్లుగా జీవించొచ్చు..! తనకిష్టమొచ్చినట్లు వుండొచ్చు..! తనకో జీవితం వున్నది..అది తనకు మాత్రమే సొంతం. తన ఆనందాలు తనవి తప్ప మరొకరివి ఏమి కావు...అని అనుకునేంత పరిస్థితి కూడ వసంతకు లేదు..కారణం ఆమె అరకొర చదువు చదివిన ఒక సగటు మహిళ. అదే కాదు అలా ఆలోచించుకోవడానికి కూడ అవకాశమే లేని వాతావరణం ఆమె చుట్టూ వున్నది.
   నా ఆలోచనలోనే చాముండేశ్వరీ దేవాలయానికి చేరుకొన్నాము. ఆడవారంతా జరిగిన సంఘటన గుర్తుపెట్టుకొని చాముండేశ్వరినీ ప్రార్థించారు.. " తల్లీ ఇందాక  పెద్ద అపరాధం జరిగిపోయింది, మమ్మల్ని క్షమించి మాపై ఆగ్రహం చూపకుండా శాంతించు తల్లీ "  అని వేడుకున్నారు. తిరుగు ప్రయాణంలో అందరూ ఒక ఆలోచనకు వచ్చారు.." ఇప్పుడు బస్సుకు ఎటువంటి ప్రమాదం జరక్కుండా కిందకు చేరుకోగలిగితే దానిక్కారణం వారు చేసిన పూజలు.. వేడుకోలు.. అట..! ఏదన్న ప్రమాదం  జరిగితే నేను చేసిన అపచారం కారణంగానే జరుగువచ్చు " ఒక ఆర్డర్ పాస్ చేశారు.. నేను నవ్వి సరే అంటూ తలూపాను...
   మొత్తానికి ఏమి జరక్కుండానే క్షేమంగా మైసూర్‌కి చేరుకున్నాము.. అందరూ ’హమ్మాయ్య ’ అంటూ ఊపిరి పీల్చుకొన్నారు.

    గత కొన్ని రోజులుగా మా ఊరి నుండి  మాపక్కింటి  మధుసూదన్ ఫోన్ చేస్తున్నారు, ఇక్కడ హైదరాబాద్ నారాయణ జూనియర్ కాలేజీలో ఉన్న వారి అబ్బాయి అనిల్‌ని ఒక సారి కలిసి క్షేమ సమాచారాలు తెలుసుకొని తమకు చెప్పమని అడుగుతున్నారు. ఆ కాలేజీ నగరానికి ఒక వైపు చివర్లో ఉంటే నేను మరో చివర్లో వుంటున్నాను. అక్కడికి వెళ్ళాలంటే గంటన్నర సమయం పడుతుంది, అంత ఓపిక లేక ఏదో పని ఉందని చెప్పి తప్పించుకుంటున్నా..! . కొన్ని రోజులు తర్వాత ఏదో పని మీద అనిల్ తల్లితండ్రులు హైద్రాబాద్‌కి వచ్చారు. ‍అప్పుడు తప్పలేదు వారితో ఆ రెసిడెన్షియల్ కాలేజి వెళ్ళడం.

        ఒకే కాంపోండ్ లోనే కాలేజీ, హాస్టల్స్ ఉన్నాయి. మేము మధ్యాహ్నం వెళ్ళాం. ఆ సమయంలోనే విజిటర్స్‌ని లోపలకి అనుమతిస్తారు. ఇంటర్ మీడియట్ పిల్లలంతా క్లాస్ రూమ్ లో నుండీ బయటకు వచ్చారు. సందడి సందడిగా ఉంది. మేము నేరుగా హాస్టల్ మూడవ అంతస్తుకు చేరుకున్నాము, మద్యనున్న కారిడార్‌కు అటు ఇటు రెండువైపుల వరసుగా చాలా గదులున్నాయి. కారిడార్ ఒక వైపు చివర ఐరన్ గ్రిల్ ఉంది, అవతల అటుపక్కన నగరంలోమరో పేరుమోసిన ఆంగ్లమాధ్యమం పాఠశాల ఉన్నది రెండిటికిమద్యన చిన్న కాంపౌండ్. కారిడార్‌కి మరో వైపు చివర స్టేయిర్‌కేస్ ఉన్నది. ఐరన్‌గ్రిల్ పక్కనేఉన్న అనిల్ రూమ్‌‍కి వెళ్ళాము. అది ఒక పెద్ద డార్మెటరీ లాగా ఉంది. ఎడమవైపుకు ఓ మూడు రూములున్నాయి. అందులో ఇద్దరు లేక ముగ్గరు ఉంటున్నారు. మద్యన ఉన్న పెద్ద హాలలాంటి డార్మెటరీలో ఓ ఐదుమందికి ఐదు మంచాలున్నాయి. ఆ హాల్‌కి ఎదురుగా ఉన్న మరో రెండుగదులున్నాయి అందులోని ఒక గది లోపలికి వెళ్ళాగానే మధుసూదన్ ఆయన భార్య వారబ్బాయి మీద వాత్సల్యం ఒక్క సారిగా పెళ్ళుభికుంది. నేను ఏమీ మాట్లాడకుండా వారినే గమనిస్తూ ఉన్నాను ..! క్షేమసమాచారాలు అన్ని అయిపోయాయి.. కాస్త నెమ్మదించింది వాత్సల్యం, తర్వాత వాతావరణం చల్లబడింది. మెల్లగా మిగతా సమాచారాలు అడగుతున్నారు అబ్బాయిని, అబ్బాయి ఫ్రెండ్స్ ని. ఇంతలో..

        " అంకుల్ ఒక్క మిస్సెడ్ కాలు ఇస్తారా... ప్లీజ్ "  అంటూ ఒక అబ్బాయి అడిగాడు నన్ను.

        నాకు అర్థం కాక అనిల్ వైపు చూసాను. ఇంతలో మధుసూదన్  " ఇదిగో మా సెల్ ఫోన్ తీసుకో "  అంటూ తన జేబులో నుండి తీసి ఇచ్చారు. నన్నడిగిన ఆ కుర్రాడు ఫోన్ తీసుకొని అందులో నుండి ఒక మిస్సెడ్ కాల్ ఇచ్చాడు. ఒక నిమిషానికే తిరిగి కాల్ వచ్చింది ఆ సెల్ కి.  అది మాట్లాడుతూ అలా పక్కకి వెళ్ళాడు.

        " ఇక్కడ్ సెల్ ఫోన్స్ అలవ్ చేయరు కదా..! మనలా వచ్చిన వారిని అడిగి తీసుకొని వారి పేరెంట్స్ కి ఒక మిస్సెడ్ కాల్ ఇస్తారు , వెంటనే వాళ్ళే తిరిగి చేస్తారు ఆ నంబర్‌కి, ఇది ఇక్కడి కోడ్‌  "  విషయం చెప్పాడు మధుసూదన్.

        నాకు కొత్తగా ఉంది ఆ విషయం. " అంకుల్ " అన్న పిలుపుతో తలెత్తి చూసాను. ఇంకో కుర్రాడు " ఒక్క మిస్సెడ్ కాల్ చేసుకుంటాను ప్లీజ్ " అడిగాడు.
  నాకు వారి పరిస్థితి అర్థం అయ్యి నా సెల్ ఫోన్ ఇచ్చాను. ఆ కుర్రాడు మిస్సెడ్ కాల్ చేసాక తిరిగి కాల్ రాగానే అలా పక్కకి వెళ్ళాడు. ఆ కుర్రాడు మాట్లాడుతుంటే అతని ముఖంలో మారుతున్న కవలికలన్నీ కనపడుతున్నాయి. కాసేపు గారాభం, కాసేపు అలక, కాసేపు అభ్యర్థన అన్ని కలగలిపి ఏదో తెలీయని కొత్త ఎక్స్ ప్రెషన్స్ వొస్తున్నాయి. బహుశా అమ్మతో మాట్లాడుతున్నాడేమో... అన్ని భావాలు ఒకే సారి ఒక్క అమ్మ వద్ద పలుకుతాయేమో... మరి  !

        ఎప్పుడు కాల్ అవుతుందా... అని ఇంకో కుర్రాడు పక్కనే ఎదురుచూస్తున్నాడు. కాల్ అవ్వగానే పక్కనే ఎదురుచూస్తున్న మరో కుర్రాడు తీసుకొని మల్లీ అదే వరస.  కాకపోతే ఒక్క నిమిషానికే కాల్ ముగిసింది..! ఏమిటా అన్నట్లు చూసాను. మళ్ళీ ఇంకో మిస్సెడ్ కాల్ ఇచ్చాడు. నాకు అర్థం కాలేదు. మల్లీ కాల్ రాగానే మాట్లాడుతున్నాడు. అప్పుడర్థమైంది మొదటి కాల్ నాన్న గారిది. ఒక్క నిమిషం లోనే అయిపోయింది... రెండో మిస్సడ్‌ కాల్ అమ్మకు.  ఒక్కో కుర్రాడి ముఖంలో రకారకాల హావభావాలు కనపడుతున్నాయి. కొందరు ఏడుస్తున్నారు, కొందరు వొస్తున్న ఏడుపుని బిగపడుతున్నారు. కొందరు అలిగి కాల్ కట్ చేస్తే, మళ్ళీ రింగ్ అవుతున్నది. వెంటనే కాల్ ఆక్సెప్ట్ చేయట్లేదు. కాసేపు రింగు అవనిచ్చి ఆలశ్యంగా ఆక్సెప్ట్ చేయటం లో తమ నిరశనను తెలుపుతున్నారు, కొందరు నవ్వుతున్నారు. నవరసాలు పలుకుతున్నాయి అక్కడ.

        భోజనం సమయం కావడంతో అందరం కిందకు దిగి డైనింగ్ హాల్లో క్యూలో నించొని భోజనం తెచ్చుకున్నాము. భోజనాలు ముగిసాక హాస్టల్ పక్కన ఉన్న ఖాళీస్థలంలో చెట్ల కింద ఉన్న సీమెంట్ బెంచీల మీద కూర్చున్నాము. మళ్ళీ అదే పిలుపు అదే అభ్యర్థన  " మిస్సెడ్ కాల్ ప్లీజ్ " అంటూ. నా సెల్ ఇచ్చాను. దూరంగా రూపాయి కాయిన్ ఫోన్ బాక్సులు నాలుగు ఉన్నాయి, వాటికి పెద్ద క్యూ ఉంది. అందుకే ఇలా ఎవరన్నా వొస్తె వారిని అడుగుతున్నారు ముక్కు మొహం తెలియకపోయినా ఈ కుర్రాళ్ళు.

        వారి పరిస్థితి అర్థమయ్యింది. ఈ కాలేజి చదువులు వారికో " జైలు అయిపోయింది ".  బయట ప్రపంచం ఎలా ఉందో ఏమి జరుగుతుందో కూడా తెలీదు. ఎప్పుడూ స్టడీ అవర్స్,  క్లాస్ రూమ్స్. ఉదయమే 5:30
కి మొదలై రాత్రి 11 కి ముగుస్తుందట వారి చదువుల దినచర్య. ఒక ఆట లేదు, పాట లేదు, కనీసపు టి.వి కూడా లేదు. నేను ఒక్కసారిగా నా కళ్ళ ముంది రింగులు తిప్పుకుంటూ..నా గతంలో వెళ్ళీపోయాను  !
                                                       *******

        నా కాలేజీ రోజుల్లో ఉదయమే 9:00 కి కాలేజికి వెళ్ళేవాడిని, మళ్ళీ భోజనానికి ఇంటికొచ్చి ఒక అరగంట ఇంట్లో ఉండి మళ్ళీ వెళ్ళడం. సాయింత్రం కాలేజీ అవ్వగానే ప్లే గ్రౌండ్ లో క్రికెట్ లేదా షటిల్ బాడమెంటన్ ఆడటం. ఇవి కాకపోతే అలా కాలేజీ చెట్ల కింద కూర్చొని జనరల్ గా ప్రాపంచిక విషయాల మీద చర్చలు. ఇవన్నీ మాకు శారీరిక దృఢత్వంతో పాటు మానసిక పరిపక్వత, దృఢత్వం అబ్బేవి అనుకుంటా. కాకపోతే జనరేషన్ మారే కొద్ది జనాల్లో మార్పు ఉన్నట్లే, మనిషి సంపాదించే ఙ్జానసంపదనలోనూ మార్పులొస్తున్నాయి. మేము చదువుకునే సమయంలో కేరీర్ గురించి పెద్దగా ఆలోచన ఉండేది కాదు. అదే కాక, వాటి మీద అవగాహన కూడా తక్కువే. ఇక మార్క్స్ కూడ అప్పట్లో 70 శాతం వొస్తే చాలు, నేను మా వీధిలో రొమ్ము విరుచుకుని తిరిగే వాడిని. ఇప్పుడు అందరికీ 90 శాతం పైనే వొస్తున్నాయి మార్కులు. మనుషుల నడవడికలో అప్పటికి ఇప్పటికి మార్పు ఉంది. ఇప్పుడంతా యమ షార్పు గా ఉంటున్నారు. కాకపోతే, కొన్ని అనారోగ్యమైన పరిస్థితులు ఏర్పడుతున్నాయి. బహుశా ఇది ఒక నిరంతర ప్రక్రీయ ఏమో..!  రేపు రాబోయే కాలంలో ఈ కుర్రాళ్ళు కూడ పెళ్ళై, పిల్లలు పుట్టాక....తమ పిల్లలను ఇలానే కాలేజీలలో చేర్చినప్పుడు ఇప్పుడు నేను ఇలా అనుకుంటున్నట్లే అనుకుంటారేమో మా " కాలేజీరోజుల్లో ఎంతగా గొప్పగా చాలా స్ట్రిక్ట్ గా చదువుకున్నామో .." అని  గొప్పగా...అనుకొని అప్పటికాలపు విద్యవిదానాన్ని నేను ఇప్పుడు అనుకున్నట్లే అప్పుడు వీళ్ళు కూడా విమర్శనాధోరణిలో మాట్లాడతారు అనుకుంటా..!

                                                                                                      ***

        కాలేజీ గేట్ వద్ద కలకలం వినపడడంతో ఆలోచననుండి బయటకు వచ్చి చూస్తే  అక్కడ తెల్ల చొక్కా, తెల్ల ప్యాంట్‌తోఉన్న ఒక నడి వయుసు వ్యక్తి కాస్త పెద్ద పెద్ద అడుగులు వేసుకుంటూ కోపంతో హాస్టల్ ఆఫీస్ రూం వైపు వెళ్ళాడు..! ఏమిటా అని అనిల్  వైపు చూసాను..!

        నా భావాన్ని అట్టే పట్టేసిన ఆ అబ్బాయి, " ఆఁ... అది మామూలే అంకుల్ "  అన్నాడు.

        " ఏమిటి " అన్నట్లు తలేగిరేసాను..!

        " అతను మా కాలేజీ పక్కనే ఉన్న స్కూల్ కర్పాండెంట్. మా మీద రిపోర్ట్ ఇవ్వడానికొచ్చాడు "  అని ఒక్క క్షణం ఆగి మళ్ళీ తనే  "  మధ్యాహ్నం భోజన టైమ్ లో మా కారిడార్ చివర్లో ఉన్న ఐరన్ గ్రిల్ పట్టుకొని వాళ్ళ స్కూల్లో ఉన్న పిల్లలతో మాట్లాడుతూ ఉంటారు మా హాస్టల్ వాళ్ళంతా. అక్కడ టెంత్ క్లాస్ అమ్మాయిలు కూడా ఉన్నారులే " విషయం చెప్పాడు.
   సరే పదా పైకెళ్ళి చూద్దాం అంటూ నేను ఆ అబ్బాయితో పాటు పైకి వెళ్ళాను. వీళ్ళు ఉంటున్న బిల్డింగ్ లో మొత్తం నాలుగు అంతస్తులున్నాయి. ప్రతి అంతస్తుకున్న కారిడార్‌కి ఒక వైపు గోడతో మూసి ఉంటే, మరో వైపు గాలి, వెలుతురు కోసం ఐరన్ గ్రిల్ పెట్టారు. గ్రిల్ ఉన్న వైపున హస్టల్ బిల్దింగ్ చివరిది అటుపక్కన నగరంలో పేరు మోసిన ఒక స్కూల్‌లోని పదవతరగతి అమ్మాయిలు అబ్బాయిలు కొందరు చెట్ల కింద కూర్చొని భోజనాలు చేస్తూ ఉంటారు, భోజనం ముగించినవారు ఆడుకుంటూ వుంటారు ఆ సమయంలో ఈ హాస్టల్ కుర్రాళ్ళు వారితో మాటలే వీరికి సరదాలు. కబుర్లు.  అదే వీళ్ళకి రిలీఫ్ రొటిన్ లైఫ్ నుండి. నేను వెళ్ళేటప్పటికి, గ్రిల్ పట్టుకొని నుంచొని ఉన్న హాస్టల్ స్టూడెంట్స్ తో కింద నుండి ఒక్కొక్కరు ఒక్కో మాట మాట్లాడుకుంటున్నారు. హాస్టల్‌కుర్రాళ్ళ పరిస్థితి చూస్తే..జైలుగదుల గ్రిల్లు పట్టుకొన్న నిలబడి ఉన్న ఖైదీల్లా ఉన్నారు. వీళ్ళు అడిగే ప్రశ్నలకి వాళ్ళు సమాధానాలు ఇస్తున్నారు. అందులో కాస్త కొంటెతనం, చిలిపితనం అన్నీ కలగలిపి ఉన్నాయి.

        " రేపు శనివారం మాకు ఆఫ్ డే నే స్కూల్ "  ఒకమ్మాయి కింద నుండి చెబుతున్నది పెద్ద బడాయిగా.

        " అవునా రేపు శనివారమా..? అయ్యో ఎల్లుండీ ఆదివారామా..? "  అంటూ ఆశ్చర్యపోయారు.

        కనీసం ఏమి వారమో కూడా తెలీని పరిస్థితుల్లో ఉన్నారు. కింద ఉన్న అమ్మాయిలు కావాలనే " సెలవు " అన్న పదాన్ని వత్తి చెబుతున్నారు. మీకు స్వేచ్చలేదు, మేము చూడు సెలవలు, పండగలు అంటూ ఎలా ఎంజాయి చేస్తున్నామో అన్న ఉద్దేశం ఆ మాటల్లో ఇండైరెక్ట్ గా కనపడుతున్నది. అదో ఆట ఆ స్కూల్ పిల్లలకి, అలా చెప్పి ఆనందించడం వారికో సరదా. అలా ఆ స్కూల్ పిల్లలు చెబుతేనే రేపు ఏమిటి అన్నది తెలుస్తున్నది.

        " పదరా భోజనానికి టైమ్ అయ్యింది, మళ్ళీ ఐ.ఐ.టి ఎగ్జాం కి ప్రిపేర్ అవ్వాలి "  అంటూ అందరు బిలబిలమంటూ పరిగెత్తారు. చివర్లో ఒకరిద్దరు రూం లో నుండి తమ లంచ్ ప్లేట్స్ తో కారిడార్ లోకి వచ్చి గ్రిల్ వద్ద ప్లేట్స్ తో మెల్లిగ కొడుతూ శబ్ధం చేసారు, ఆ శబ్ధానికి కింద ఉన్న ఒకమ్మాయి రెస్పాండయ్యి చిన్న చిరునవ్వు, అది చూసి ఆ ఇద్దరు కుర్రాల్ల మొహం లో మందహాసం.. అదో చిలిపి తనం, గమ్మత్తుగా ఉంది. వారికదే ఆటవిడుపు. నా పక్కనుండి వెళుతూ నేను చూసానేమో అన్న కాస్త అపరాధబావన తో తల దించుకుంటూ వెళ్తున్నారు. అది ముందే గమినించి నేను చూడనట్లు ఉండిపోయాను.

        అలా రెసిడెన్షియల్ కుర్రాళ్ళకి, స్కూల్ పిల్లలకి అవినాభావసంబంధం ఏర్పడింది. ఇది సహించలేక ఆ స్కూల్ కరెస్పాండెంట్ కోపంతో కాలేజీ కర్రెస్పాండ్ కి రిపోర్ట్ చేయడానికెళ్ళాడు.
" వాళ్ళు రిపోర్ట్ ఇవ్వడం మా కాలేజి వాళ్ళు విని..సరే కంట్రోల్ చేస్తాము. ఇక అలా జరక్కుండా చేస్తాము అని చెప్పడం రోజు అలవాటే,  ఇక్కడ ఎవరూ వారు చెప్పిన మాట వినరు. చెప్పినప్పుడు ఊ అంటూ భయంతో తల ఊపి..వారటు వెళ్ళగానే, మళ్ళీ ఇదే తంతు "  చెప్పాడు ఆ అబ్బాయి.

        విద్యార్థులను ఇలా ఒక నాలుగు గోడలమధ్యన జైలులో పక్షుల్లాగ ఉంచితే వీరి మానసిక పరిస్థితి ఇలాగే ఉంటుంది. ఏది చేయద్దు అంటారో అదే చేస్తారు. అందుకే యజమాన్యం కూడా ఇలాంటి విషయాల్లో చూసీ చూడనట్లు ప్రవర్తిస్తున్నారు. రోజూ నాలుగు గోడల మద్యన, పుస్తకాల మధ్య గడిపి గడిపి కూసింత కూడా వినోదం లేదు జీవితంలో. రోజువారి ధినపత్రికలు చదవడానికి కూడ అనుమతించరట..! అందుకే వారికి తోచినట్లు ప్రవర్తిస్తున్నారు. పర్సనల్ సెల్ ఫోన్స్ అనుమతించరు హాస్టల్లో. తల్లితండ్రులతో రోజూ మాట్లాడాలి అనిపిస్తుంది... అందుకు దొడ్డిదారి వెతుకున్నారు, ఒక నాలుగించిల మందంతో ఉన్న పుస్తకం లోపల మధ్యలో సెల్ ఫోన్ పట్టేంత స్థలాన్ని బ్లేడ్ తో కోసి ఒక అరలాగ చేసారు. అందులో సెల్ ఫోన్ పెట్టుకున్నారు. హాస్టల్ కేర్ టేకర్ అర్ధరాత్రి కూడా చెకింగ్ కి వస్తారట సెల్ ఫోన్ వాడుతున్నారేమో అని. వారి కంటికి కనపడకుండా అలా ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. ఇలాంటి నిర్బంధం వల్ల విద్యార్థులు డొంక దారులు వెతుక్కుంటున్నారు. ఇవే రేపు జీవితంలో అలవాటు అవుతాయి.

        ఆలొచిస్తూ కిందికి వచ్చేసాను. ఎవరో కుర్రాడు నా సెల్ ఫోన్ నాకిచ్చేసి వెళ్ళీపోయాడు. ఏమిటా అని చూస్తే చార్జింగ్ అయిపోయింది నా సెల్ లో. అందుకే ఇచ్చేసి వెళ్ళీపోయారు కుర్రాళ్ళు.

                                                         ******

        మధుసూదన్, ఆయన శ్రీమతి ఇంకా మాట్లడుకుంటూ ఉన్నారు తమ అబ్బాయితో, ఫ్రెండ్స్ తో. నేను దగ్గరికెళ్ళి కూర్చున్నా. నారాకతో ఆ అబ్బాయిలు మెల్లిగా  ఒక గుంపుగా మాట్లాడుకుంటూ పక్కకి వెళ్ళారు. వారటెల్లగానే... మధుసూదన్ నా వైపు తిరిగి, " నిన్ను చాలా శ్రమ పెట్టినట్లున్నాను "  అన్నాడు.

        " పర్వాలేదులేండి, రోజూ రాను కదా, ఏదో మీరోచ్చినప్పుడే కదా..? " అన్నాను. నాలో నేను " కొన్ని కొత్త విషయాలు తెలిసాయి ఇలా రావడం వలన "  అని అనుకున్నా.

        " మా అబ్బాయికి స్టేట్ వైడ్ ఐ.ఐ.టి పరీక్షలో 600 ర్యాంక్ వచ్చింది "  అన్నాడు మధుసూదన్ చాలా సంతోషంగా!

        " ఇంకా ఇంటర్ మొదటి సంవత్సరమే కదా చదువుతున్నది, ర్యాంక్ రావడమేంటి..? "  ప్రశ్నించాను.
 " అదే నారాయణ్ జూనియర్ కాలేజి వారి స్టేట్ వైడ్ ఉన్న అన్ని కాలేజిల్లోను ఒకే సారి ప్రతి నెల ఐ.ఐ.టి మాడల్ టెస్ట్ పెడతారు, అందులో 600 ర్యాంక్ వచ్చింది " వివరించాడు విషయం.

        " ఓహ్..! అలాగా.."  అన్నాను. ఏంటో ఎవరి కాలేజిలో వారు పరీక్ష నిర్వహించి ర్యాంక్ వచ్చిందని ఆనందపడిపోతున్నారేంటి నాలోని ఆలోచన ఇది..!

        మళ్ళీ ఆయనే  " అబ్బాయి సెలవల్లో ఇంటికి వస్తే ఒకటే టి.వి చూడటం, అదీ ఒకటి లేక రెండు చానల్స్ చూస్తాడా అంటే అదీ లేదు, సెకండ్లో మూడు నాలుగు చానల్స్ మారుస్తాడు. ఎందులోనూ పట్టుమని పది సెకండ్లు కూడా ఉండడు. మాకు ఏమి చెప్పాలో తోచట్లేదు. ఒక సారి వాళ్ళమ్మ ఉండపట్టలేక ' ఒరేయ్ ఏదో ఒక చానల్ చూడరా, మమ్మల్ని కూడా ఏదో ఒకటి చూడనివ్వు ' అనంటే  ' నేనుండేది కేవలం వారమో లేక మూడు నాలుగురోజులే కదా ..? ఈ నాలుగు రోజులు నా ఇష్టమొచ్చిన చానల్స్ చూడనివ్వు, తర్వాత మీ ఇష్టం ' అంటూ కోపం. సరే వాడున్న రోజులు మేము ఆ టి.వి వైపే వెళ్ళడంలేదు "  అంటూ పిర్యాదు చేసాడు.

        నేను ఏమీ మాట్లాడాలో తెలీక నవ్వి ఊరుకున్నా. ఇక్కడేమో నాలుగు గోడల మధ్య  " నిర్భంద విద్య" అమలు చేస్తున్నారు. ఏ వారమో తెలీదు, బయట ఏమి జరుగుతుందో తెలీదు, అది పండుగ రోజా లేక సెలవు దినమా అన్న విషయం ఉండదు, ఒక ఆట లేదు వినోదమూ లేదు..! మరి ఒక్క సారిగా అలా కట్టలు తెంచుకున్న వరదలాగ సెలవులు వొస్తే అలాగే ఉంటారు పిల్లలు.

        ఇంత నిర్భంద విధ్య అవసరమా..? ఏమి సాదించాలి..? జీవితమంతా కేరీరేనా..ఇంకేమి లేవా..? విద్యతో పాటు బయట సమాజంలోని విషయాలు ఎలా తెలుస్తాయి..! ఎప్పుడు తెలుసుకుంటారు..? ఇది సరైనా కౌమార దశ. ఈ దశలోనే సమాజంపైనా, రకరకాల వ్యక్తుల పైనా ఒక అవగాహనకు ఆస్కారం ఉంటుంది. ఇలా అవేవి అందుబాటులో లేకుండా, దౌడుతీసే గుఱ్ఱానికి పరుగే ద్యేయంగా వాటి కళ్ళకు చుట్టపక్కలకు చూడకుండా కేవలం ప్రయాణించే రహదారి మాత్రమే కనపడేలా కటర్స్ కడతారు, మరి కొన్ని మాటవినని గుఱ్ఱాలకు ఎదురుగా ఒక కర్రకు గడ్డికట్టి రహదారివైపు వుండేట్టుగా ఉంచుతారు, ఆ గుఱ్ఱం ఆ గడ్డికోసం పరిగెత్తుతూ వుంటుంది అలానే....! అలా ఈ పిల్లలను కూడ పెంచుతున్నారు. ఇలా నాలుగుగోడల మధ్యన బందిస్తే..! ఏమి తెలుసుకుంటారు చుట్టూ వున్న సమాజాన్ని, మనుషులని..!

        ఇవన్నీఈ పెద్దలని అడిగినా..!  వారి నుండి వచ్చే సమాదానం ఒకటే,  " మిగతా జీవితం ఉంది కదా అప్పుడు తెలుసుకుంటారు. అయినా ఇదంతా వాళ్ళు భవిష్యత్తులో సుఖంగా ఉండాలనే మేము చేస్తున్నది "  అంటూ ఒక రెడీమేడ్ సమాధానం.

  నిజంగా ఇదొక్కటేనా..? సమాజంలో తమ పిల్లవాడి గురించి గొప్పగా చెప్పుకోవాలని తపన ఉంది ఇందులో. కానీ, ఆ ముసుగులో ఏమి కోల్పోతున్నారో అర్థమే కావడం లేదు. చివరకు ఒక కర్మాగారం లో యంత్రాలను, రోబోట్స్ ని తయారు చేసినట్లు, వారి పిల్లలను తయారు చేస్తున్నారు. బయట సమాజంలోకి ఒక మంచి పరిపూర్ణమైన యంత్రాన్ని ప్రవేశపెడుతున్నారు. అందులో మహా మేధావితనం, పెద్ద పెద్ద హోదాను, ప్రతిభ ఉంటున్నాయి కాని.... అందులో జీవం లేదు, జీవితం లేదు, సున్నితత్వం ఉండడం లేదు. ఒక రకంగా చూస్తే ఇది అనివార్యం అయ్యింది... తప్పట్లేదు జనాలకి ఎవరో ఒకరు ఇలా ఒక విధానాన్ని మొదలెడతారు, మిగతా వారు వాటిని అనుసరించడమే తరువాయి పని. ఎందుకిలా... అంటూ ఎవరు తమని తమరు ప్రశ్నించుకోరు. ఒక్కసారి కూడా ఆత్మ పరిశీలన చేసుకోరు. తప్పదు..! లోకంతో పాటు మనం అంటూ నడవడమే.

        నేను గతంలో చాలా సార్లు అనుకునేవాడిని, ఇప్పటి జనరేషన్ చూసి ఇప్పటి టెక్నాలజీని చూసి " అర్రె..! అనవసరంగా ఓ పదిహేను సంవత్సరాలు వెనక పుట్టామే.. కాస్త 20 ఏళ్ళు ఆగి పుట్టుంటే బాగుండేది కదా " అని.  ఇప్పుడు ఈ నిర్భంద విద్య చూసాక... అమ్మో ! నేను అప్పటి పూర్వకాలంలోనే పుట్టడం మంచిదైయింది అనిపించింది. ఎందుకంటే  " స్వేచ్చ " కారణం. ఇది లేకుండా బతకలేను. "స్వేచ్చ" లేని అమెరికా అధ్యక్ష పదవి ఇస్తాము అన్నా ఒప్పుకోను. స్వేచ్చలేని  ఏ కేరీర్ నాకొద్దు. ఏ హోదాలు, పదవలు నాకొద్దు..! అన్నీ వదులుకుంటాను నేను నా స్వేచ్చ కోసం....!

        " అంకుల్ " పిలుపుతో నా ఆలోచనల నుండి తల ఎత్తి చూసాను ఆ పిలుపు వచ్చిన వైపు.

        " ఒక మిస్సెడ్ కాల్ ప్లీజ్ "  అడుగుతున్నాడు ఓ కుర్రాడు

        " సెల్ లో చార్జ్ అయిపోయింది "  అన్నాను

        నా మాటతో తల అటూ ఇటూ తిప్పి, దూరంగా రూపాయి కాయిన్ బాక్సులు ఉన్న వైపు చూసాడు. అక్కడున్న నాలుగు కాయిన్ బాక్సులకూ వందడుగుల క్యూ ఉంది. అది చూసి ఆ క్యూ ఇప్పట్లో అవదు అని అనుకొని కాళ్ళీడ్చుకుంటూ క్లాస్ రూం వైపు వెళ్ళాడు ఆ కుర్రాడు

        రెండు లక్షల జనాభా గల అదొక చిన్న టౌన్,  సమయం రాత్రి  పది కావస్తున్నది, వీధుల్లో జనాలు పలుచగా ఉన్నారు , సెకెండ్‌షో సినిమాకి ఆలశ్యంగా వెళ్తున్నవారు సినిమా థియేటర్స్ గేట్స్ మూసే సమయం కావడంతో పరుగులు తీస్తున్నారు.  మేయిన్ వీధిలో ఉన్న తన ఇంటిముందు నిల్చొని 23 ఏళ్ళ చైతన్య కాలింగ్ బెల్ నొక్కాడు, రెండు నిమిషాలకు చైతన్య తండ్రి రామకృష్ణ బయటకు వచ్చి కటాంజనం ( ఇంటి వసారాకు ఉన్నఇనప గ్రిల్ ) కు ఉన్న తాళం తీస్తూ " తొందరగా ఇంటికి చేరొచ్చు కదా..! బయట తమరు ఇంతవరకు ఏమి రాచకార్యాలు వెలగబెట్టాలో  " కోపం మేళవించిన స్వరంతో నిరసనగా అన్నాడు. ఆ మాటలకు మౌనమే సమాదానంలా తలుపు తీసుకొని ఇంటిలోకి వెళ్ళాడు చైతన్య.  హాల్‌లోకి అడుగుపెట్టగానే చైతన్య అమ్మమ్మ అన్నపూర్ణమ్మ ఎదురయ్యింది " చైతు బాగున్నావా " కుశల ప్రశ్నలు వేసింది.
" అర్రె.. అవ్వ... [ కడప ప్రాంతంలో అమ్మమ్మను అవ్వ అని, నాన్నమ్మను " జేజి " అని పిలుస్తారు ] ఊరునుంచి ఎప్పుడొచ్చావు..? బాగున్నావా ? " ఆనందంగా అడిగాడు
" సాయింత్రం వచ్చాలే "
  వీళ్ళిలా మాట్లాడుకుంటున్న తరుణంలో వంటింటిలో నుండి చైతన్య తల్లి సరస్వతి గొణుగుడులా మాట్లాడుతున్న మాటలు కాస్త పెద్దగానే హాలు దాక వినపడుతున్నాయి. అవి విన్న చైతన్యకి అర్థంకాక ’ ఏంటి సంగతి ’ అన్నట్లు అమ్మమ్మ మొహంలోకి చూసాడు.  ’ ఏమి చెప్తాంలే ’ అన్నభావనతో నుదిటిమీద చేత్తో కొట్టుకొంటూ. " అదేదో మనింట్లోనే కొత్తగా జరుగుతున్నట్లు..లోకంలో ఎక్కడా లేనట్లు బాదపడ్తాందిరా మీ అమ్మ " అన్నది
 " ఏమయ్యింది అవ్వా " విషయం అర్థం కాక అడిగాడు చైతన్య
ఇంతలో వంటింట్లో పనులు అవడంతో తనలో తను మాట్లాడుకుంటున్న మాటలను పెద్దగా బయటకు అనేస్తూ హాలులోకి వచ్చింది. " అదొక్కటే ఆడపిల్లగా పుట్టింది... ఆ పుట్టేదేదో  మగపిల్లాడుగా పుట్టచ్చుగా..? " అంటూ వసారాలో కూర్చుని ఉన్న రామకృష్ణ వద్దకు వెల్లింది సరస్వతి.
" రేపు ఎవరెవరిని పిలవాలో నీవు నిర్ణయించుకో, నన్నేమి అడగొద్దు అట్లాగే రేపు పొద్దున్నే మార్కెట్‌‍కి వెళ్ళి ఫంక్షన్‌కి కావలసిన ఈ సామానులన్నితీసుకురా " అంటూ ఒక పెద్ద కాగితం రామకృష్ణ చేతిలో పెట్టింది. అలాగే అని తలఊపి పేపర్లో ఉన్న సరుకలు చదువుతూ కూర్చున్నాడు. తిరిగి ఇంట్లోకి వెళ్తూ.." చీ చీ రేపందరికీ ఈ విషయం చెప్పాలంటే ఎలాగో ఉంది " పెద్దగానే మాట్లాడుకుంటూ వంటింట్లోకి వెళ్ళింది సరస్వతి.
 ఇదంతా చూస్తున్న చైతన్యకి ’సునిత గురించేనా అమ్మ మాట్లాడుతున్నది..? ’ అని మనసులో అనుకొన్నాడు. విషయం ఏమిటొ తెలుసుకుందామని వంటింట్లో సరస్వతి దగ్గరకు వెళ్ళాడు.  తనకు భోజనం రెడి చేస్తున్న తల్లిని " విషయం ఏంటి..? ఏమయ్యింది అమ్మా " అడిగాడు.
" ఏమి లేదులే..ముందు నీవు భోజనం చేయి "  అన్నం పెట్టిన ప్లేట్‌ని చైతన్యకి అందించింది.
సరస్వతి అక్కడి నుండి హాలులోకి వస్తూ.." వీధిలో అందరికి ఈ విషయం చెప్పి ఫంక్షన్ పెట్టాలంటేనే నామోషిగా ఉందే అమ్మా " అంటూ అన్నపూర్ణమ్మ పక్కన సోఫాలో కూర్చుంది.
" ఇందులో నామోషి ఏముందే...?  లోకంలో జరిగేదే..నీవు..నేను..అందరం కూడా...! నీవేమికొత్తగా చేయట్లేదు మనింట్లో కొత్తగా జరగట్లేదు " అన్నది అన్నపూర్ణమ్మ.
" లోకంలో జరిగేదే అయినా నా ఇంట్లో ఇలాంటివి ఉండకూడదనుకున్నా, సునిత కూడ చైతన్యలా మగపిల్లాడిగా పుట్టుంటే నాకీ బాదలు ఉండేవి కాదు కదా..? ఏంటొ..ఇలా.."    చేతులు తిప్పుతూ పక్కన అన్నపూర్ణమ్మకు చెబుతున్నట్లు కాక పైకి చూస్తూ అన్నది.
" ఏమిటే నీవు..? లోకంలో ఎవరైనా సరే ఈ విషయం విని అందరు సంతోషపడతారు " అంది అన్నపూర్ణమ్మ.
వీల్లమాటలు వింటూ భోజనం చేస్తున్న చైతన్య.." సునిత పుట్టి 12  ఏళ్ళు అవుతున్నది, ఇప్పుడూ కొత్తగా ఆడపిల్ల మగపిల్లాడు అని అనుకోవడం ఏంటి..? " అని మనసులో అనుకుంటూ..భోజనం ముగించి చేతులు తుడుచుకుంటూ హాలులోకి వచ్చాడు.  అమ్మ పక్కన కూర్చొని " నాకర్థం కావట్లేదు ఏవిషయం మాట్లాడుతున్నారు " అని అడిగాడు.
" మగాళ్ళకు చెప్పే విషయం కాదులే " అంటూ అక్కడ నుండి వంటిట్లోకి వెల్లిపోయింది.
అన్నపూర్ణమ్మ వైపు తిరిగి " ఏమిటన్నట్లు " నొసలు ముడిచాడు చైతన్య.
 రహస్యం చెబుతున్నట్లు చైతన్య దగ్గరగా వచ్చి మెల్లిగా " మన సునీత పెద్ద మనిషి అయ్యిందిరా " గుస గుసలాడింది.
" ఓహో.. అదా సంగతి..! అది ప్రకృతిపరమైనది.. ఎప్పుడైనా జరిగే విషయమే కదా ? అయినా సునీత పుట్టి 12 ఏళ్ళు అయ్యింది ఇప్పుడు ఆడపిల్ల, మగపిల్లాడు అని గుర్తు చేసుకుంటూ బాదపడుతున్నదేంటి అమ్మ..? " అడిగాడు
" అదేరా నాకు అర్థం కావట్లా..? లోకంలో ఏ కుటుంబంలో అయినా ఆడపిల్ల పుష్పవతి అయ్యిందని తెలియగానే సంతోషపడతారు..ఘనంగా వేడుకలు చేస్తారు, దీనికి వ్యతిరేకంగా మీ అమ్మ నామోషి అనుకుంటాంది ఏంటో " అంది అన్నపూర్ణమ్మ.
తలవంచుకుని కాసేపు సుదీర్ఘంగా ఆలోచించి అన్నపూర్ణవైపు తిరిగి " అవునూ సునిత ఎక్కడ...!! కనపడట్లేదు " అడిగాడు
" దాని స్టడీ రూమ్‌లో చాప మీద కూర్చోబెట్టారులే "
" అవునా నేనెల్లి మాట్లాడి వస్తాను  " అంటూ అక్కడ నుంచి లేచి సునిత ఉన్న గదివైపు దారితీసాడు. ఇది గమనించిన సరస్వతి వెళ్తున్న చైతన్య వైపు చూస్తూ " ఒరేయ్ దానిని తాకకూడదు, దూరంగా ఉండాలి. నీ పుస్తకాల పైత్యమంతా దాని తలకు ఎక్కించకు, ఇప్పటికే నీతో వేగలేక చస్తున్నాము, అది కూడ నీలా అవుతే మేము చావాలిక. దాన్ని నీలా తయారు చేయకు " అంటూ గట్టిగా కేకలు వేసింది.  
  తల్లితండ్రులతో  ఏవిషయంలోనైనా వాదనలు చేసే సమయాలలో చాలా బలంగా వాదించేవాడు చైతన్య, అతని వాదనతో తలపడలేక చాలా సార్లు తలపట్టుకునేవారు సరస్వతి, రామకృష్ణలు. అందుకు కారణం రామకృష్ణ సరస్వతిలు అతి సామాన్య మద్యతరగతి మనుషులు. ఇద్దరు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు. వారి ఆలోచనా విదానం మద్యతరగతి మనస్తత్వంలానే జీవితం సాఫీగా, బయట సమాజంలో ఒకరి గొడవల్లో తలదూర్చకుండా జీవితం అంటే పిల్లల్ని కనడం, వారికి ఏలోటు రాకుండా పెంచి, విధ్యాబుద్దులు నేర్పించి వారికో ఘనమైన హోదా, పరపతి గల జీవితం ఏర్పాటు చేయడం. అవి చూసి సంఘంలో గర్వంగా తల ఎత్తుకొని జీవించడం. అక్కడివరకే వారి ఆలోచనలు ఉండేవి. వీటికి భిన్నంగా చైతన్య ఆలోచనలు అతని మాటలు సాగేవి. చిన్నప్పటి నుండి పుస్తకాల పురుగు. పుస్తకాలు బాగా చదవడం వలన ఙ్ఞానంలో తల్లితండ్రుల కంటే తాను ఎన్నో మెట్లు ఎత్తులో ఉన్నానని వారికంటే ఆలోచనలలో అధికుడుననే భావన చైతన్య మాట్లాడే మాటల్లో చాలా ప్రస్పటంగా కనపడేది, అతని వాదనలు కూడ అలాగే చాలా బలంగా ఉండేవి. వాదనలలో చైతన్యతో వాదించలేక చాలా సమయాల్లో " నీతో మాట్లాడడం మావల్ల కాదురా..నీవొక వితండవాదివి " అంటూ కొట్టిపడేసి పలాయనవాదం పాటించేవారు  రామకృష్ణ సరస్వతీలు.. ప్రతి తరంలోనూ పెద్దలకు పిల్లలకు మద్యన ఈ మానసిక అగాధం ఉంటుంది, దానికో జనరేషన్ గ్యాప్ అన్న ఒక పేరు పెట్టుకున్నాము. అందులోను చైతన్య వయసు 23 ఏళ్ళే, అ వయసులోనే చాలా పుస్తకాలు చదివి ఉన్నాడు అవే అతన్ని తనో మహామేధావినన్న అభిప్రాయాన్ని కలగజేసాయి. సహజంగా ఆ వయసులో ఉండే ఆవేశం, బయటప్రపంచం మీద అవగాహన రాహిత్యం, కేవలం పుస్తకాలు చదివిన ఙ్ఞాన సంపద అతనిలో అధికుడు అనే భావన బలంగా ముద్రించుకొనేలా చేసింది, అతనింకా తల్లితంద్రుల చాటు కుర్రాడే. మానసికంగా, భౌతికంగా తనకంటూ సొంత జీవితంలోకి అడుపెట్టాక కాని ఆలోచనలకు..ఆచరణకు మద్యన ఎంత వ్యత్యాసం ఉన్నదో అన్నది స్పష్టం అవుతుంది
  గదిలోకి అడుగుపెట్టిన చైతన్యకి ఒక మూలన చాప మీద ఏడ్చి అలసిపోయి కూర్చొని ఉన్న సునీత కనపడంది. తల్లి మాటలతొ తల్లడిల్లిన ఆ చిన్నారి మనసును ఒక గంట క్రితమే అన్నపూర్ణమ్మ తన మాటల్తో ఎంత ఊరడించినా లోపలి గాయం మానలేదు. అసలు తాను చేసిన తప్పేంటి....? అని తనను తాను ప్రశ్నించుకుంటున్నది.   చైతన్య అడుగుల శబ్దానికి తల ఎత్తి చూసిన సునిత " నేను ఆడపిల్లగా పుట్టడం తప్పా..? " ఏడుపుగొంతుతో బేలగా ప్రశ్నించింది. ఆప్రశ్నకు ఏమి సమాదానం చెప్పాలో తెలీక చెల్లెలి బుగ్గలమీద కన్నీళ్ళ మరకలను చూస్తూ నిదానంగా నోరువిప్పాడు  " అయ్యో  నీ తప్పేమిలేదురా , అమ్మ ఊరికే భయపడుతూ అలా మాట్లాడింది అంతే కాని...అమ్మకు నీపైన  కోపమేమిలేదు " తలమీద చేయి వెసి సముదాయించడానికి ప్రయత్నించాడు.
" భయమా.. ఎందుకు ? " అడిగింది
   అలా అమాయకంగా అడుగుతున్న చెల్లెలి మొహంలోకి చూసాడు..  పెద్దమనిషయ్యే వయసొచ్చినా చిన్న పిల్లల పసితనం చెల్లెలి మొహంలో కదలాడుతూ ఉన్నది, ఏమి చెప్పాలో అర్థం కావట్లేదు, తల్లి మనసులో ఉన్న తత్వాన్ని చెప్పి చెల్లెలి పాలమనసు విరగొట్టడం ఇష్టంలేదు, అలా అని ఏ అబద్దం చెబుదామన్నా.. అది చిన్నపిల్ల మనసులో బలంగా ముద్రించుకునిపోతే..? దాని వలన భవిష్యత్తులో మరో తప్పుడు బావానికి దారితీస్తుంది,  సరే ఏదో ఒకవిదంగా  మాటలు చెప్పి సర్దిపుచ్చాలని " అది కాదురా..!! ఇప్పుడు కాదుగాని కొన్నేళ్ళకు నీకు పెళ్ళి చేయాలి కదా  అందుకు ఇప్పటినుండే డబ్బు, బంగారం కూడబెట్టాలి కదా..అవన్ని తలుచుకొని అమ్మ భయపడుతూ అలా మాట్లాడింది " అన్నాడు.
" ఆడపిల్లగా పుట్టడం అంటే డబ్బు, బంగారం ఉండాలా..? అవన్ని నాన్న చూసుకుంటాడు కదా.!! అమ్మకెందుకు బెంగ ? " అడిగింది సునీత .
ఏదో ఒక మాట చెప్పి తనలోపలి బాదను పోగట్టాలని చూసిన చైతన్యకి  అలా సునీత అడిగిన ప్రశ్నకు ఏమి సమాదానం ఇవ్వాలో తెలియట్లేదు " అవునురా నిజమే నాన్నే అన్ని చూసుకుంటాడు కాని అమ్మ సంగతి నీకు తెలుసుగా  అయినదానికి కానదానికి ఊరికే భయపడుతూ ఉంటుంది, అయినా అమ్మకు ఈ విషయం రెపొద్దటికల్లా ఏవి గుర్తు ఉంటాయి చెప్పు...? " అన్నాడు
ఇంతలో  " చాల్లేరా మాట్లాడింది బయటకు రా, సునితను తాకావా..? " గుమ్మం ముందు నించుని అడుగుతున్న సరస్వతి కనపడింది. ఆ మాటతో " వస్తున్నా " అంటూ చెల్లెలి వైపు తిరిగి " బాదపడకురా అమ్మకి నీమీద ఎటువంటి కోపం లేదు, రేపటికల్లా అంత అమ్మే మరిచిపోతుంది. ఏడవకు హాయిగా నిద్రపో " చెప్పి బయటకు నడుస్తూ తన తల్లి మాటలవెనుక భావమేమిటొ అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాడు చైతన్య.
  హాలులోకి వస్తూ " అయినా మనం పెద్దమనిషి అయ్యిందన్న విషయం వీధంతా ఢంకామోగించేలా ఫంక్షన్ చేయాలా..? ఇప్పుడు ఇవన్ని అవసరమా ?  " అడిగాడు సరస్వతిని.
దానికి అన్నపూర్ణమ్మ " వోరి భడవా మీ అమ్మకు నీవు తోడయ్యావా..? అవన్ని మన ఆచారాలు , వీధిలో అందరిని పిలిచి ఘనంగా ఫంక్షన్ చేయాలి, అలా చేయకపోతే వీధిలో అందరు గుసగుసలాడరూ....? ఒక మంచి మర్యాద  లేకుండా పోతుంది. " అంది.
" అదే నా బాధ కూడ..నా కూతురు పెద్దమనిషి అయ్యందని ఊరంతా దండోరా వేయాలా..?  అసలు ఆ ఆలోచనే భరించలేకపోతున్నా " అంది సాలోచనగా.
" ఇంకా అయిపోలేదా మీ చర్చలు..? మాట్లాడింది చాల్లే వెళ్ళి పడుకోండి. పొద్దున్నే లేవాలి " అంటూ వచ్చాడు రామకృష్ణ. ఆ మాటతో పద పదమంటూ అందరూ ఎవరి వారి గదుల్లోకి వెళ్ళిపోయారు.

                                        ********************************

     మంచం మీద పడుకుందేగాని నిద్ర రావాట్లేదు సరస్వతికి.  ’రేపొదయమే ఈ విషయం వీధంతా చెప్పాలా...?  పెద్దమనిషి అయ్యిందన్న విషయం మగపిల్లలకి సైట్ కొట్టడానికి ఒక లైసెన్స్ లాంటిది అని అనుకుంటారు, అయ్యో ఏంటి ఈ తలరాత..? ఇద్దరూ మగపిల్లలే అయుంటే బాగుండేది అప్పుడు నాకీ ఈ అగచాట్లు ఉండేవి కావు.  రెండుమూడేళ్ళలోపల కూతురు ఎదిగిపోతుంది  అప్పుడు బజారులోని మగపిల్లలు కూతురుని చూసి కామెంట్స్ చేయడం, వెకిలి చేష్టలు, ఈవ్ టీజింగ్, ప్రేమంటూ వెంటపడడాలు.. అమ్మో అవన్ని తలుచుకుంటూనే భయంగా ఉంది ’ అలా పరివిదాలుగా సాగుతున్నాయి సరస్వతి ఆలోచనలు.    తాము ఎంత నిష్టగా పెంచినా..! క్రమశిక్షణ నేర్పించినా రేపు భవిష్యుత్తులో కూతురు ఏ మగపిల్లాడి మాయమాటలకు లొంగిపోతుందో..? ఇక్కడ తన కూతురు మీద ఉన్న " నమ్మకం " కన్నా టీనేజ్ వయసు పిల్లల మనస్తత్వం మీదున్న ఒక అవగాహన ఎక్కువగా భయపెడుతున్నది సరస్వతిని. కౌమారదశలో ఉండే ఆకర్షణలు, తల్లితండ్రుల కంటే మిన్నగా తాము ఇష్టపడే మనిషిమీద విపరీతమైన అభిమానం పెంచుకోవడం, అలాంటి సమయాలలోనే పెద్దలంటే లెక్కచేయకపోయే ధోరణలు వస్తాయి. ఎలా వీటి నుండి బయటపడడం...? " అలా ఆలోచనలతో సతమతమవుతూ నిద్రలోకి వొరిగింది సరస్వతి.

           తను స్త్రీ అయుండి కూడ తన ఆలోచనలో తన కూతురు పట్ల అలా ప్రవర్తించడానికి గల కారణం...! అంతర్లీనంగా మదిలో ఎక్కడొ దాగి ఉన్న " భయం ". అసలు సునీత పుట్టినప్పుడు ఆడనా మగనా..! అన్న తారతమ్యం లేనేలేదు, పాప బోసి నవ్వులు, కేరింతలు, బుడిబుడి నడకలు తల్లి మనసును మురిపించేవి. అలానే జీవితం కొనసాగింది కాని ఈ పన్నేండేళ్ళ జీవితానుభవంలో బయట ప్రపంచంలోని స్త్రీపురుషుల మద్యన ఉన్న తేడాలను, సమాజం తయారు చేసిన తారతమ్యాలను  గమనించింది,  ఇప్పుడు సునీత పెద్దమనిషి అయిన సందర్భం వచ్చాక ఆ భేదాలే సరస్వతిని భయపెడుతున్నవి, అవే ఇప్పుడు ఆడ మగ అన్న భావనని కలగజేస్తున్నవి. తను  ఆడదిగా కౌమార దశ, యవ్వన దశలు తర్వాత పెళ్ళి..ఇవన్ని చవిచూసి వచ్చిన మనిషే,  తను కూడ అందరిలాగే అన్ని దశల్లో ఆ కాలాలకు తగ్గట్లు మసలిన మనిషి, కౌమారదశలో టీనేజ్ లవ్ స్టోరీస్ సినిమాల ప్రబావం, వాటిపైన ఎక్కువ మక్కువ ప్రదర్శించడం,  అప్పుడె పైట వేసిన కాలంలో కుర్రాళ్ళు తమ వైపు వేసే కొంటే చూపుల భాణాలు తగులుతుంటే వాటికి పులకించిపోవడం, తర్వాత పెళ్ళి. పిల్లలు. అలా మారే కాలంతో పాటు తాము పోషించే పాత్రలు కూడ మారుతూ వచ్చాయి, ఇప్పుడూ తల్లి పాత్రలోకి వచ్చేసరికి అవన్ని గుర్తుకొస్తున్నాయి, ఇప్పుడున్న కూతురు దశలోఒకప్పుడు తాము ఉన్నప్పుడు  ప్రవర్తించిన దృశ్యాలు గుర్తొచ్చి ఆలోచనలో పడేస్తున్నాయి, తామేమో అవన్ని హాయిగా అనుభవించాము అదే ఇప్పుడు తన కూతురు విషయం వచ్చేసరికి ఆమెలోని " తల్లి " పాత్ర  ఒప్పుకోవట్లేదు, అప్పటి తన కాలంలో వచ్చిన లవ్‌స్టోరీస్ సినిమాలకే ఎక్కువ ఓటేసిన అదే మనిషి ఇప్పుడొస్తున్న లవ్‌స్టోరీస్ సినిమాలను సరస్వతిలోని  " తల్లి " తనం అంగీకరించట్లేదు. అదంతా కాలంతో పాటు మారిన తమ పాత్రల ప్రబావం. అలాగే కాలంతోపాటే  మారిన సినిమా విలువలు.  మార్పులు నిరంతరం జరిగే ఒక ప్రక్రియ అయినా వాటిని అంగీకరించే స్థితిలో లెరు.

                                                        *************

   కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత ఎమ్ సెట్‌లో సునీత మంచి ర్యాంక్ తెచ్చుకుంది,  కేరళలో ఉన్న కాలికట్ రీజినల్ ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలో చదువుకోవాలని సునీత ఆలోచన, అందుకు తగ్గట్లే అక్కడ సీట్ వచ్చింది, కాని సరస్వతి ససేమిరా అంటూ ఒప్పుకోలేదు. ’అక్కడెక్కడో మాకు దూరంగా బాష తెలియని రాష్ట్రంలో ఏమి జరిగినా సమాచారం తెలియని ఊళ్ళొ వద్దనే వద్దు, అసలు కాలికట్ కాదు కదా మాకు దూరంగా ఏ కాలేజీ నేనొప్పుకోను మన ఊరికి దగ్గరలో ఉన్న కాలేజి చాలు ’ అంటూ 60 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కడపలోని ఒక ప్రవేట్ ఇంజనీరింగ కాలేజిలో చేర్పించారు. చైతన్య ఎంత నచ్చచెప్పినా వినలేదు సరస్వతి,
" నన్ను ఆ కాలికట్‍లోనే చదివించారు కదా ..! ఇప్పుడూ సునీత విషయంలో ఎందుకు అభ్యంతరం మీకు " అడిగాడు చైతన్య
"నీకు తెలియదులే ఆడవారి కష్టాలు. నీవు నోరుమూసుకో మాకు తెలుసు ఎవరిని ఎట్లా చదివించాలో. నీవంటే మగాడివి ఎట్లా ఉన్నా ఏమికాదు. నీలాగే ఆడపిల్లని అంత దూరంలో ఉంచి చదివిస్తే రేపు జరగరానిది ఏదన్న జరిగితే బయట సమాజంలో మేము తలెత్తుకొని తిరగలేమి, ముందే మీ నాన్న నోట్లో నాలుక లేని మనిషి. " అంటు దులిపేసింది చైతన్యని.
  మద్యతరగతి జీవులకు చాలా సులభంగాను వద్దన్నా వచ్చి చేరే ఆస్థి " పరవు ప్రతిష్టలు ". వాటికోసం పాణాలు వొడ్డి అయినా ప్రాకులాడుతారు, ఆ పరువు ప్రతిష్టలనబడే  " అద్దాల లాంటి మేడలు " నిర్మించుకుంటారు, వాటిని చాలా జాగ్రత్తగా కాపాడుకోవాలి,  ఏ మూలననుండి ఏ రాయి వచ్చి పడుతుందో...? రేపు జరగరానిది ఏదన్న ప్రేమ వ్యవహారమో లేక అకతాయిల అల్లర్లో జరిగితే..?  అంతే  ఎవరో ఒకరు ఎక్కడ నుంచో ఏ చిన్న రాయి విసిరినా అంతవరకు తాము ఎంతో కష్టపడి నిర్మించుకున్న పరువు ప్రతిష్టలనబడే ఆ " అద్దాల మేడలు " భళ్ళున పగిలి బద్దలయి నేల కూలతాయి, అంతే అప్పటివరకు గుట్టుగా సాగిస్తున్న జీవితం డొల్ల అవుతుంది మొత్తం బట్టపయలు అవుతుంది,  సమాజంలో అందరు తమవైపు వేలెత్తి చూపుతారు. వాటిని భరించగలగే మానసిక స్థైర్యం చాలా కొద్దిమందికే అలవడుతుంది. ఇలాంటి భయాలన్ని అంతర్లీనంగా  సరస్వతి, రామకృష్ణ లాంటి మద్యతరగతి ప్రజల్లో గూడు కట్టుకని ఉన్నాయి.
       రామకృష్ణ కూడ సరస్వతి మాటలకే ఓటు వేయకతప్పలేదు, కూతరంటే ఎంతో గారాభం ఉన్నా భార్యా విదేయుడు కావడం మూలాన గంగిరెద్దులా తలఊపడం తప్ప అతనికి మరే మార్గం లేదు. తల్లి నిర్ణయాన్ని భరించలేకపోతున్నది సునీత, తన చదువు గురించి ఎంతో ఊహించుకుంది, ఎన్నో కలలు కన్నది. చివరకు తల్లి నిర్ణయానికే తలవొగ్గక తప్పలేదు సునీతకు.
   

About this blog

నాకే ఏమి తెలీయదు.

Followers



మాలిక: Telugu Blogs